NGINX

NGINX, yüksek performanslı açık kaynak web sunucusu ve reverse proxy yazılımıdır. Event-driven mimari ile düşük bellekte binlerce eşzamanlı bağlantı taşır. Statik içerik sunumunda Apache'den 2-3x hızlıdır. Yük dengeleme, HTTP/2, HTTP/3, streaming desteği ile modern web altyapılarında tercih edilir.

NGINX Nedir?

NGINX (engine-x), 2004'te Igor Sysoev tarafından geliştirilmeye başlayan, yüksek performanslı açık kaynak web sunucusu, reverse proxy, yük dengeleyici ve HTTP önbellek yazılımıdır. Event-driven asenkron mimari kullanır; Apache'nin process/thread modelinden farklı olarak tek thread'de on binlerce eşzamanlı bağlantıyı düşük bellekle yönetebilir.

NGINX'in Temel Özellikleri

  • Statik dosya sunumu Apache'den 2-3x hızlı
  • Reverse proxy ve yük dengeleme yerleşik
  • HTTP/2 ve HTTP/3 (QUIC) desteği
  • WebSocket, gRPC proxy
  • Rate limiting, connection limiting
  • Gzip/Brotli sıkıştırma
  • SSL/TLS 1.3 full destek
  • Modüler yapı
  • Düşük bellek tüketimi

Kullanım Alanları

  • Web sunucusu: Statik + PHP-FPM/FastCGI ile dinamik
  • Reverse proxy: Backend uygulamaların önünde
  • Yük dengeleyici: Backend havuzu yönetimi
  • API Gateway: Mikroservis mimarilerde
  • Önbellek sunucusu: Origin'den uzak cache katmanı
  • Streaming: Video/RTMP

NGINX vs Apache

  • Statik içerik: NGINX çok hızlı
  • .htaccess: Apache'de var, NGINX'te yok — her değişiklik reload ister
  • Konfigürasyon: NGINX daha temiz
  • Bellek: NGINX çok daha verimli
  • Eşzamanlı bağlantı: NGINX 10x+ kapasite

PHP ile Kullanım

NGINX PHP'yi doğrudan çalıştırmaz; PHP-FPM (FastCGI Process Manager) ile iletişim kurar:

location ~ \.php$ {
    fastcgi_pass unix:/var/run/php-fpm.sock;
    fastcgi_index index.php;
    include fastcgi_params;
}

Yük Dengeleme

upstream backend {
    server 10.0.0.1:80;
    server 10.0.0.2:80;
    server 10.0.0.3:80 backup;
}
server {
    location / { proxy_pass http://backend; }
}

Algoritmalar: round-robin, least_conn, ip_hash, random.

Güvenlik Başlıkları

add_header Strict-Transport-Security "max-age=63072000" always;
add_header X-Frame-Options DENY;
add_header X-Content-Type-Options nosniff;
add_header Referrer-Policy "strict-origin-when-cross-origin";

Performans Ayarları

  • worker_processes auto (CPU sayısı)
  • worker_connections 4096
  • keepalive_timeout 65
  • gzip on + brotli modülü
  • sendfile on, tcp_nopush on, tcp_nodelay on

NGINX Plus

F5 tarafından geliştirilen ücretli sürüm; dinamik yük dengeleme, canlı sunucu takibi, API gateway, gelişmiş caching gibi kurumsal özellikler içerir.

MeoHost ve NGINX

MeoHost VDS ve dedicated paketlerinde NGINX tam destekli. Reverse proxy mimarileri, Node.js uygulamaları ve yüksek trafikli statik siteler için önerilir.

İlgili Terimler