Colocation Nedir? Sunucu Barındırma Temelleri

Colocation Nedir?

Colocation hizmeti, kendi veri merkezini kurmanın yüksek maliyetlerinden kaçınmak isteyen işletmeler için ideal bir çözümdür. Fiziksel sunucu donanımının mülkiyeti müşteriye aitken, sunucunun kurulu olduğu ortamın yönetimi ve bakımı veri merkezinin sorumluluğundadır. Bu, işletmelerin temel işlerine odaklanmalarına olanak tanırken, IT altyapılarının güvenilirliğini ve erişilebilirliğini artırır. Sunucu barındırma olarak da bilinen colocation, özellikle yüksek performans, güvenlik ve kesintisiz erişilebilirlik gerektiren kurumsal uygulamalar ve web hizmetleri için tercih edilir. Veri merkezleri genellikle Tier III veya Tier IV seviyelerinde olup, bu da yüksek düzeyde yedeklilik ve hata toleransı anlamına gelir.

Colocation Nasıl Çalışır?

Colocation hizmetinin işleyişi, temel olarak müşterinin kendi donanımını güvenli ve profesyonel bir veri merkezi ortamına yerleştirmesi prensibine dayanır. Süreç aşağıdaki adımları içerir:

1. Donanım Tedariği ve Hazırlık: Müşteri, kendi sunucularını, ağ cihazlarını ve diğer IT ekipmanlarını tedarik eder. Bu donanımlar, colocation sağlayıcısının belirlediği teknik standartlara uygun olmalıdır.
2. Alan Kiralama ve Yerleşim: Müşteri, ihtiyacına göre belirli bir raf (rack) alanı veya tam kabinet (cabinet) kiralar. Bu alan, veri merkezinin güvenli bölümlerinde yer alır. Sunucular ve diğer cihazlar, kiralanan rafa monte edilir.
3. Bağlantı Kurulumu: Veri merkezi, müşterinin sunucularına yüksek hızlı ve yedekli internet bağlantısı sağlar. Müşteri, kendi ihtiyacına göre belirli bir bant genişliği ve IP adresleri tahsis eder. Genellikle birden fazla Internet Servis Sağlayıcısı (ISP) ile yapılan anlaşmalar sayesinde bağlantı kesintileri en aza indirilir.
4. Güç ve Soğutma Altyapısı: Veri merkezi, sunucuların kesintisiz çalışması için yedekli güç kaynakları (UPS ve jeneratörler) ve hassas iklimlendirme sistemleri sunar. Bu sistemler, aşırı ısınmayı önler ve stabil bir çalışma ortamı sağlar.
5. Fiziksel Güvenlik: Veri merkezleri, 7/24 güvenlik personeli, CCTV kameraları, kartlı geçiş sistemleri ve biyometrik tarayıcılar gibi çok katmanlı fiziksel güvenlik önlemleriyle donatılmıştır. Yetkisiz erişimler engellenir.
6. Uzaktan Erişim ve Yönetim: Müşteriler, uzaktan erişim araçları (SSH, RDP, IPMI vb.) aracılığıyla sunucularına tam kontrol sağlar. Donanım yapılandırması, yazılım yüklemesi ve bakımı tamamen müşterinin sorumluluğundadır.
7. Bakım ve Destek: Veri merkezi sağlayıcısı, altyapısal bileşenlerin (güç, soğutma, ağ) bakımını ve onarımını üstlenir. Donanımsal arızalarda fiziksel müdahale hizmeti de sunulabilir.

Bu yapı, müşteriye hem tam kontrol hem de profesyonel bir veri merkezinin sunduğu güvenilirlik ve performansı bir arada sunar. Sistem mimarisi, modüler raf düzenlemeleri ve yedekli altyapı bileşenleri üzerine kuruludur.

Colocation Türleri

Colocation hizmetleri, genellikle sunulan alanın büyüklüğü, güç ve bant genişliği kapasitesi gibi faktörlere göre farklılık gösterir. Temel ayrımlar şu şekildedir:

• Raf Alanı (Rack Space) Colocation: Bu modelde, müşteri veri merkezinde belirli bir raf ünitesi (1U, 2U, 4U gibi) veya birden fazla raf kiralar. Bu, genellikle orta ölçekli işletmeler ve belirli sayıda sunucuya sahip kurumlar için uygundur.
• Tam Kabinet (Full Cabinet) Colocation: Müşteriye veri merkezinde özel bir tam kabinet tahsis edilir. Bu, daha fazla donanım barındırmak isteyen veya yüksek oranda güvenlik ve erişim kontrolü talep eden kurumlar için idealdir. Tam kabinet, tam bir fiziksel izolasyon sağlar.
• Paylaşımlı Alan Colocation: Daha küçük ölçekli ihtiyaçlar için, birden fazla müşterinin aynı raf alanını paylaştığı bir model de sunulabilir. Ancak bu, genellikle daha az kontrol ve güvenlik anlamına gelir ve kurumsal colocation için daha az yaygındır.
• Metrekare (Square Meter) Colocation: Çok büyük ölçekli operasyonlar veya özel veri merkezi odası ihtiyacı olan kurumlar için, belirli bir metrekare alan kiralanabilir. Bu, kendi izole ortamını kurmak isteyen büyük kuruluşlara yöneliktir.

Bu türler, müşterinin donanım hacmine, güç ve soğutma gereksinimlerine, güvenlik beklentilerine ve bütçesine göre seçilir. Ayrıca, güç ve bant genişliği taahhütleri de colocation paketlerinin önemli bir parçasıdır ve genellikle müşteri tarafından belirlenir.

Colocation Uygulama Rehberi

Colocation hizmeti başlatmak ve sorunsuz bir şekilde yönetmek için aşağıdaki adımlar izlenmelidir:

1. İhtiyaç Analizi: İlk adım, mevcut ve gelecekteki IT altyapısı ihtiyaçlarını belirlemektir. Bu, barındırılacak sunucu sayısı, işlem gücü, depolama alanı, ağ trafiği beklentisi ve güç tüketimi gibi faktörleri kapsar.
2. Veri Merkezi Seçimi: İhtiyaçlarınıza uygun bir veri merkezi seçimi yapılmalıdır. Veri merkezinin konumu, Tier seviyesi, sunduğu güvenlik önlemleri, internet bağlantı seçenekleri, soğutma kapasitesi ve ek hizmetleri (teknik destek, bakım vb.) değerlendirilmelidir. Barındırma hizmeti veren veri merkezlerinin sunduğu hizmet detayları incelenmelidir.
3. Sözleşme ve Alan Kiralama: Seçilen veri merkezi ile bir colocation sözleşmesi imzalanır. Bu sözleşme, raf alanı veya kabinet büyüklüğü, güç ve bant genişliği taahhütleri, hizmet seviyesi anlaşmaları (SLA) ve maliyetleri içerir.
4. Donanım Hazırlığı: Barındırılacak sunucular ve diğer ağ cihazları, veri merkezinin teknik gereksinimlerine uygun hale getirilir. Bu, donanımın fiziksel boyutları, güç bağlantıları ve ağ konfigürasyonları gibi detayları içerir.
5. Fiziksel Kurulum: Veri merkezi ekibinin gözetiminde, sunucular ve diğer cihazlar kiralanan rafa veya kabinete monte edilir. Ağ kabloları ve güç bağlantıları yapılır.
6. Ağ ve Güç Bağlantısı: Veri merkezinin sağladığı internet bağlantısı ve güç kaynakları ile sunucular entegre edilir. IP adresleri yapılandırılır.
7. Uzaktan Yönetim Yazılımları: Sunuculara uzaktan erişim ve yönetim için gerekli yazılımlar (SSH istemcileri, VNC, IPMI araçları vb.) hazırlanır.
8. Test ve Doğrulama: Kurulum tamamlandıktan sonra, sunucuların çalışır durumda olduğu, ağ bağlantısının sağlandığı ve güç sistemlerinin stabil olduğu test edilir.
9. Operasyonel Yönetim: Sunucuların yazılım güncellemeleri, güvenlik yamaları, yedekleme işlemleri ve performans takibi gibi operasyonel görevleri düzenli olarak yürütülür.
10. Güvenlik Yönetimi: Fiziksel güvenlik önlemlerinin yanı sıra, sunucu düzeyindeki güvenlik duvarı yapılandırmaları, erişim kontrolleri ve izleme sistemleri sürekli olarak güncel tutulur.

Operasyonel detaylar arasında, acil durum planlaması, yedekleme stratejileri ve felaket kurtarma senaryolarının hazırlanması da yer alır.

Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri

• Hata: Yetersiz Güç ve Soğutma Kapasitesi. Çözüm: Sunucuların toplam güç tüketimi ve ısı yayılımı dikkatlice hesaplanmalı, veri merkezinden yeterli kapasitede güç ve soğutma sağlanmalıdır.

  Yetersiz Güç ve Soğutma Kapasitesi

  Sunucuların güç tüketimi ve ısı yayılımı doğru hesaplanmadığında, aşırı yüklenme veya aşırı ısınma sorunları yaşanabilir. Bu, sunucu arızalarına veya performans düşüşlerine yol açabilir. Çözüm olarak, kurulum öncesinde tüm donanımın toplam güç ihtiyacı ve ısı çıkışı detaylı olarak belirlenmeli ve veri merkezinden bu ihtiyaca uygun, hatta bir miktar yedekli güç ve soğutma kapasitesi talep edilmelidir.

• Hata: Zayıf veya Tek Nokta Ağ Bağlantısı. Çözüm: Yedekli ve yüksek bant genişlikli internet bağlantıları tercih edilmeli, birden fazla ISP ile çalışılmalıdır.

  Zayıf veya Tek Nokta Ağ Bağlantısı

  Tek bir internet servis sağlayıcısına (ISP) bağlı olmak veya düşük bant genişliği kullanmak, kesintilere ve performans sorunlarına neden olabilir. Bu durum, web sitelerinin ve uygulamalarının erişilebilirliğini ciddi şekilde etkiler. Çözüm, veri merkezinin sunduğu çoklu ISP seçeneğini değerlendirmek ve kritik hizmetler için yedekli uplink bağlantıları kurmaktır.

• Hata: Yetersiz Fiziksel Güvenlik Önlemleri. Çözüm: Veri merkezinin sunduğu çok katmanlı güvenlik sistemleri (7/24 güvenlik, CCTV, erişim kontrolü) detaylıca incelenmeli ve yeterli olduğundan emin olunmalıdır.

  Yetersiz Fiziksel Güvenlik Önlemleri

  Sunucuların fiziksel olarak güvende olmaması, hırsızlık, vandalizm veya yetkisiz erişim riskini artırır. Veri merkezinin güvenlik prosedürleri, kamera kapsama alanları ve erişim kayıtları gibi detaylar incelenerek, yeterli düzeyde fiziksel güvenlik sağlandığından emin olunmalıdır.

• Hata: Uzaktan Yönetim ve İzleme Eksikliği. Çözüm: Sunuculara uzaktan erişimi sağlayan araçlar (IPMI, SSH, RDP) doğru yapılandırılmalı ve düzenli performans izleme araçları kullanılmalıdır.

  Uzaktan Yönetim ve İzleme Eksikliği

  Sunuculara fiziksel olarak erişim sınırlı olduğundan, etkili uzaktan yönetim ve izleme araçlarının olmaması, sorun gidermeyi ve bakımı zorlaştırır. IPMI (Intelligent Platform Management Interface) gibi donanım düzeyinde yönetim araçları ve sistem izleme yazılımları (Nagios, Zabbix vb.) ile düzenli olarak sunucu durumu, performansı ve logları takip edilmelidir.

• Hata: SLA (Hizmet Seviyesi Anlaşması) Detaylarının Göz Ardı Edilmesi. Çözüm: SLA'nın uptime garantileri, müdahale süreleri ve sorumlulukları dikkatlice okunmalı ve anlaşılmalıdır.

  SLA (Hizmet Seviyesi Anlaşması) Detaylarının Göz Ardı Edilmesi

  Veri merkezi sağlayıcısı ile yapılan SLA'nın şartları, özellikle uptime garantileri, müdahale süreleri ve sorumluluk dağılımı gibi konularda iyi anlaşılmalıdır. Bu maddeler, yaşanabilecek kesintilerde çözüm süreçlerini ve tazminatları belirler.

Teknik Özellikler ve Standartlar

Colocation hizmetleri, endüstri standartlarına ve belirli teknik özelliklere dayanır. Bu standartlar, hizmetin güvenilirliğini, performansını ve güvenliğini sağlamak için kritik öneme sahiptir.

• Veri Merkezi Tier Seviyeleri: Colocation hizmeti sunan veri merkezleri genellikle Uptime Institute tarafından belirlenen Tier seviyelerine göre sınıflandırılır.
  • Tier I: Temel altyapı, %99.67 uptime.
  • Tier II: Yedekli bileşenler, %99.74 uptime.
  • Tier III: Bakım sırasında kesintisiz, %99.98 uptime.
  • Tier IV: Tam hata toleransı, %99.99 uptime.
  Yüksek Tier seviyeleri, daha yüksek güvenilirlik ve daha az kesinti anlamına gelir.
• Güç Altyapısı: Güç sistemleri genellikle yedekli (N+1, 2N) UPS (Kesintisiz Güç Kaynağı) ve jeneratörlerle desteklenir. Güç dağıtım üniteleri (PDU) ve regüle edilmiş güç çıkışları standarttır.
• Soğutma Sistemleri: Hassas klima sistemleri (CRAC/CRAH üniteleri), sıcak ve soğuk koridor (hot/cold aisle) düzenlemeleri ile ortam sıcaklığı ve nem seviyeleri kontrol altında tutulur.
• Ağ Bağlantısı: Çoklu ISP entegrasyonu, yedekli uplink'ler ve yüksek bant genişliği (1 Gbps, 10 Gbps, 40 Gbps, 100 Gbps) seçenekleri sunulur. BGP (Border Gateway Protocol) yönlendirme genellikle kullanılır.
• Fiziksel Güvenlik: 7/24 güvenlik personeli, CCTV izleme sistemleri, biyometrik tarayıcılar ve kartlı geçiş sistemleri gibi katmanlı güvenlik önlemleri bulunur.
• Rack ve Kabinet Standartları: Raflar genellikle 19 inç genişliğinde ve belirli yüksekliklerde (42U yaygın bir standarttır) ve derinliklerde gelir.
• Çevresel Kontroller: Sıcaklık (genellikle 20-24°C arası) ve nem (genellikle %40-60 arası) belirli aralıklarda tutulur.

Bu standartlar, sunucuların optimum koşullarda çalışmasını ve yüksek erişilebilirliğin sağlanmasını garanti eder.

2026 Sektör Verileri ve İstatistikler

Colocation ve veri merkezi sektörü, sürekli büyüyen bir ivme kazanmaktadır. Teknolojinin ilerlemesi ve veri ihtiyacının artmasıyla birlikte, 2026 yılına yönelik çeşitli istatistikler sektörün geleceğine ışık tutmaktadır.

• W3Techs 2026 verilerine göre, web sitelerinin %45'inde kullanılan WordPress gibi içerik yönetim sistemlerinin yaygınlığı, özel sunucu ve colocation ihtiyaçlarını artırmaktadır.
• Statista 2026 raporuna göre, küresel bulut bilişim pazarının 1 trilyon dolara ulaşması beklenmektedir. Bu büyüme, özel donanım barındırma ihtiyacını da dolaylı olarak etkilemekte, hibrit bulut çözümlerinde colocation'ın rolünü pekiştirmektedir.
• Cloudflare Radar 2026 verilerine göre, web trafiğinin %70'inin mobil cihazlardan gelmesi, yüksek performanslı ve düşük gecikmeli sunucu altyapılarının önemini vurgulamaktadır. Bu, colocation merkezlerinin konumlandırılması ve ağ altyapılarının gücü açısından kritik bir faktördür.
• Netcraft 2026 araştırmasına göre, aktif web sitesi sayısının 2 milyarı aşması, veri merkezlerinin kapasite ihtiyaçlarını ve ölçeklenebilirliğini zorlamaktadır. Bu durum, colocation hizmetlerinin sunduğu esneklik ve ölçeklenebilirlik avantajlarını öne çıkarmaktadır.

Bu veriler, colocation ve veri merkezi altyapılarının dijital ekonominin temel taşlarından biri olduğunu ve gelecekte de önemini koruyacağını göstermektedir.