Colocation'da Rack Seçimi
Colocation hizmeti, kendi sunucularınızı bir veri merkezine fiziksel olarak taşıyarak, bu tesisin sunduğu yüksek standartlardaki altyapıdan (güç, soğutma, internet bağlantısı, fiziksel güvenlik) faydalanma imkanı sunar. Bu hizmetin temel bileşenlerinden biri olan rack (sunucu dolabı), tüm IT ekipmanlarınızın düzenli ve güvenli bir şekilde yerleştirildiği yapıdır. Rack seçimi, sadece mevcut ekipmanları barındırmakla kalmaz, aynı zamanda gelecekteki büyüme potansiyelini, enerji verimliliğini ve bakım kolaylığını da belirler. Bu seçim, colocation hizmetinin başarısı için operasyonel verimliliğin temelini oluşturur.
Rack Nedir ve Colocation'daki Rolü
Rack, genellikle 19 inç genişliğinde, dikey olarak monte edilebilen metal çerçevelerden oluşan bir muhafazadır. Bu çerçeveler, sunucular, ağ anahtarları, yönlendiriciler, depolama üniteleri ve diğer IT ekipmanlarını standartlaştırılmış bir şekilde yerleştirmek için kullanılır. Rack'lar üzerindeki montaj delikleri, ekipmanların vida veya raylar aracılığıyla güvenli bir şekilde sabitlenmesini sağlar. Colocation hizmetinde rack'lar, müşterinin kendi fiziksel sunucularını ve ağ cihazlarını veri merkezindeki özel bir alana yerleştirmesini sağlar. Veri merkezi sağlayıcısı, bu rack'lar için gerekli olan güç, soğutma, internet bağlantısı ve fiziksel güvenliği sağlar.
Rack'ın colocation'daki temel rolü, IT altyapısını fiziksel olarak organize etmek, korumak ve yönetimi kolaylaştırmaktır. Standartlaştırılmış birimler (U olarak adlandırılır, 1U = 1.75 inç) sayesinde, farklı üreticilere ait ekipmanlar aynı alana uyumlu bir şekilde yerleştirilebilir. Bu, veri merkezinde alanın en verimli şekilde kullanılmasını sağlar. Ayrıca, kablo yönetimi için ayrılan alanlar, karmaşıklığı azaltır ve bakım işlemlerini kolaylaştırır. Rack'lar, ekipmanları toz, nem ve yetkisiz erişime karşı koruyarak, veri merkezinin sunduğu kontrollü ortamın bir parçası haline gelir.
Rack Seçiminde Dikkate Alınması Gereken Temel Faktörler
Colocation için doğru rack'ı seçmek, uzun vadeli operasyonel verimlilik ve maliyet etkinliği açısından hayati önem taşır. Bu seçimde göz önünde bulundurulması gereken başlıca faktörler şunlardır:
- Boyut (Yükseklik ve Derinlik): Rack'ın yüksekliği U (Unit) cinsinden belirtilir (örneğin, 42U). Bu, rack'ın dikey olarak kaç adet standart 1.75 inçlik birim barındırabileceğini gösterir. Mevcut ve gelecekteki ekipman sayısı ve boyutu dikkate alınmalıdır. Rack derinliği ise, içine yerleştirilecek sunucuların ve diğer cihazların derinliğine uygun olmalıdır. Derinlik, özellikle uzun sunucular, depolama üniteleri veya karmaşık kablolama gerektiren ağ cihazları için önemlidir.
- Taşıma Kapasitesi: Rack'ların statik ve dinamik taşıma kapasiteleri vardır. Statik kapasite, rack'ın hareketsizken taşıyabileceği maksimum ağırlıktır. Dinamik kapasite ise, ekipmanlar rack'a monte edilirken veya rack hareket ettirildiğinde taşıyabileceği ağırlıktır. Özellikle ağır sunucular ve depolama üniteleri için yüksek taşıma kapasiteli rack'lar tercih edilmelidir.
- Soğutma Performansı: Veri merkezlerinde enerji tüketiminin önemli bir kısmı soğutmaya gider. Rack'ın havalandırma tasarımı, hava akışını optimize ederek ekipmanların daha verimli soğutulmasını ve enerji tasarrufu sağlanmasını destekler. Delikli kapılar, yan panellerdeki havalandırma delikleri ve hava akışını yönlendiren aksesuarlar bu performansı artırır.
- Güç Dağıtımı: Rack'a entegre veya rack içine monte edilebilen güç dağıtım üniteleri (PDU'lar), ekipmanlara güç sağlamayı kolaylaştırır. PDU'ların port sayısı, tipi (IEC C13, C19 vb.), akım kapasitesi ve akıllı özelliklere (uzaktan izleme, anahtarlama) sahip olup olmadığı dikkate alınmalıdır. Yedekli güç kaynakları için çift PDU kullanımı yaygındır.
- Kablolama Yönetimi: Etkili kablo yönetimi, hava akışını iyileştirir, arıza ayıklamayı kolaylaştırır ve estetik bir görünüm sunar. Rack'ların dahili ve harici kablo kanalları, kablo bağlama noktaları ve dikey/yatay kablo düzenleyicileri gibi özellikler önemlidir.
- Güvenlik Özellikleri: Colocation veri merkezleri zaten yüksek fiziksel güvenliğe sahip olsa da, rack seviyesinde de ek güvenlik önlemleri alınabilir. Kilitlenebilir kapılar ve yan paneller, yetkisiz erişimi önler.
- Genişleme ve Ölçeklenebilirlik: Başlangıçta ihtiyacınız olanı karşılayan bir rack seçmek önemlidir, ancak gelecekteki büyüme potansiyelini de göz önünde bulundurmak gerekir. Daha büyük bir rack veya yan yana eklenebilen modüler rack sistemleri, gelecekteki genişlemeyi kolaylaştırır.
Rack Boyutları ve Standartları
Rack'ların boyutları ve montaj standartları, küresel olarak kabul görmüş endüstri standartlarına dayanır. Bu standartlar, farklı üreticilerin ekipmanlarının birbiriyle uyumlu olmasını sağlar.
Rack Genişliği
Standart rack genişliği 19 inçtir (482.6 mm). Bu, rack çerçevesinin içindeki montaj raylarının arasındaki mesafedir. Bu standart, bilgisayar sunucuları, ağ anahtarları, yönlendiriciler, KVM konsolları ve diğer birçok veri merkezi ekipmanı tarafından kullanılır.
Rack Yüksekliği (U Birimi)
Rack'ın dikey yüksekliği, "U" birimi ile ölçülür. Bir U, 1.75 inç (yaklaşık 44.45 mm) yüksekliğe denk gelir. Veri merkezlerinde yaygın olarak kullanılan rack yükseklikleri şunlardır:
- 42U Rack: En yaygın boyuttur. Yaklaşık 73.5 inç (1866 mm) dikey montaj alanı sunar.
- 47U Rack: Daha yüksek bir seçenektir ve daha fazla ekipman barındırma imkanı sunar.
- 22U, 27U, 36U Rack: Daha küçük kurulumlar veya özel ihtiyaçlar için kullanılabilir.
Rack'ın toplam dış yüksekliği, montaj delikleri (U) ve çerçeve/ayaklar arasındaki boşluk nedeniyle genellikle U biriminden daha fazladır.
Rack Derinliği
Rack derinliği, farklı ekipmanların boyutlarını karşılamak için değişkenlik gösterir. Yaygın derinlikler şunlardır:
- 600 mm: Daha kısa ekipmanlar için uygundur.
- 800 mm: Standart sunucular ve ağ cihazları için yaygın bir derinliktir.
- 1000 mm, 1200 mm, hatta 1500 mm: Uzun sunucular, derin depolama üniteleri veya karmaşık kablolama gerektiren ekipmanlar için kullanılır.
Rack derinliği seçilirken, monte edilecek ekipmanın derinliğinin yanı sıra, ön ve arka kablolama için gereken ek alan da hesaba katılmalıdır. Genellikle, ekipman derinliğinin en az 150-200 mm fazlası kadar bir derinlik önerilir.
Standartlar
Rack'lar ve montajları için en önemli standartlar şunlardır:
- ANSI/EIA-310-D: Rack montajlı ekipmanın boyutları ve montaj delikleri ile ilgili temel standartları belirler.
- IEC 60297: Avrupa'da yaygın olarak kullanılan, 19 inçlik rack sistemlerinin mekanik standartlarını belirler.
Bu standartlara uyan ekipmanlar, herhangi bir uyumlu rack'a kolayca monte edilebilir.
Rack Tipleri ve Özellikleri
Colocation ortamlarında kullanılan rack'lar, çeşitli ihtiyaçlara ve beklentilere göre farklı tip ve özelliklerde bulunabilir.
Açık Rack Çerçeveleri
Bu rack'lar, kapısız ve yan panelsiz temel çerçevelerdir. Genellikle test laboratuvarlarında veya sürekli erişim gerektiren, ancak yüksek fiziksel güvenlik endişesi olmayan ortamlarda kullanılır. Colocation'da nadiren tercih edilir çünkü veri merkezinin sunduğu kontrollü ortamın tam korumasını sağlamaz.
Kapalı Rack Dolapları
Bu, colocation'da en yaygın kullanılan rack tipidir. Ön ve arka kapıları, yan panelleri ve kilit mekanizmaları bulunur. Bu tasarım, ekipmanları fiziksel olarak korur, toz girişini engeller ve hava akışını daha iyi kontrol etmeye yardımcı olur. Kapılar genellikle delikli yapıdadır (ön kapı %60-80 perforasyon, arka kapı %40-60 perforasyon) ve hava akışını optimize eder.
Yuvarlak Rack'lar (Round Racks)
Geleneksel kare/dikdörtgen rack'lardan farklı olarak, dairesel bir yapıya sahiptirler. Bazı durumlarda daha iyi hava akışı sağladığı iddia edilir, ancak standart ekipmanlarla uyumlulukları ve yaygınlıkları düşüktür. Colocation ortamlarında çok nadir görülür.
Duvar Tipi Rack'lar
Daha küçük ağ dolapları veya sonlandırma noktaları için kullanılır. Duvara monte edilirler ve genellikle daha az sayıda ekipman barındırırlar. Colocation'da, ana sunucu odalarından uzakta, küçük ofis alanları veya ağ kablolama dağıtım noktaları için tercih edilebilir.
Özelliklere Göre Farklılaştırma:
- Yüksek Yoğunluklu Rack'lar: Daha fazla U alanı sunabilen veya daha kompakt ekipmanlar için tasarlanmış olabilir.
- Ağ Rack'ları: Genellikle daha sığ ve daha fazla dikey kablo yönetimi alanına sahip olabilir.
- Sunucu Rack'ları: Daha derin, daha ağır yük taşıma kapasitesine sahip ve daha iyi soğutma odaklıdır.
Colocation İçin Rack Seçim Rehberi
Colocation'da rack seçimi, mevcut ve gelecekteki ihtiyaçların dikkatli bir analizini gerektirir. Aşağıdaki adımlar, doğru seçimi yapmanıza yardımcı olacaktır:
- Mevcut Ekipman Envanterini Çıkarın: Barındırılacak tüm sunucuların, ağ cihazlarının, depolama ünitelerinin ve diğer ekipmanların tam listesini yapın. Her birinin boyutlarını (yükseklik, genişlik, derinlik), ağırlığını ve güç gereksinimlerini not alın.
- Gelecekteki Büyüme İhtiyaçlarını Tahmin Edin: Önümüzdeki 2-5 yıl içinde ne kadar ek sunucu, depolama veya ağ ekipmanı eklemeyi planladığınızı belirleyin. Bu, rack'ın ne kadar süreyle yeterli olacağını anlamanıza yardımcı olur.
- Rack Boyutlarını Belirleyin:
- Yükseklik (U): Mevcut ekipmanlarınızın toplam U ihtiyacını hesaplayın. Gelecekteki büyüme için en az %20-30 boşluk bırakın. Örneğin, mevcut 20U ihtiyacınız varsa ve büyüme bekliyorsanız, 27U veya 36U bir rack düşünülebilir. Tam kabinet (42U/47U) genellikle daha fazla ölçeklenebilirlik sunar.
- Derinlik: En derin ekipmanınızın derinliğini ölçün. Bu derinliğin yaklaşık 1.5 katı kadar bir rack derinliği (örneğin, 800 mm veya 1000 mm) kablolama ve hava akışı için yeterli olacaktır.
- Taşıma Kapasitesini Kontrol Edin: Ekipmanlarınızın toplam ağırlığının, seçtiğiniz rack'ın taşıma kapasitesini aştığından emin olun. Ağır depolama üniteleri veya birden fazla sunucu için yüksek kapasiteli rack'lar gerekebilir.
- Soğutma ve Hava Akışı Gereksinimlerini Değerlendirin: Yüksek performanslı sunucular veya yoğun ekipman yerleşimi, daha iyi hava akışına sahip rack'lar gerektirir. Delikli ön ve arka kapılar, yan hava akış kanalları olan modelleri tercih edin.
- Güç Dağıtım Üniteleri (PDU): İhtiyacınız olan PDU port sayısını ve tipini belirleyin. Rack'a entegre veya rack tipi PDU'lar (örneğin, 10-15 adet C13 portlu) genellikle iyi bir başlangıç noktasıdır.
- Colocation Sağlayıcısının Seçeneklerini Anlayın: Veri merkezi sağlayıcınızın sunduğu standart rack boyutlarını, derinliklerini ve özelliklerini öğrenin. Bazı sağlayıcılar özel konfigürasyonlar sunabilir.
- Tam Kabinet mi, Raf Alanı mı?
- Tam Kabinet (Full Cabinet): Tüm rack alanının size tahsis edildiği seçenektir. Maksimum güvenlik, kontrol ve ölçeklenebilirlik sunar. Genellikle daha fazla ekipman barındıran işletmeler için idealdir.
- Raf Alanı (Rack Space): İhtiyacınız olan U miktarını (örneğin, 1U, 2U, 10U) kiralamayı içerir. Bu, daha küçük ihtiyaçlar için daha uygun maliyetli olabilir, ancak alan paylaşımı ve güvenlik açısından tam kabinet kadar kontrol sağlamayabilir.
- Maliyet Analizi: Rack kiralama veya satın alma maliyetini, PDU maliyetlerini ve gelecekteki potansiyel yükseltme maliyetlerini karşılaştırın.
Örneğin, bir e-ticaret şirketi, yoğun trafik alan sunucuları, veritabanları ve ağ ekipmanları için 42U derin (1000 mm) ve yüksek taşıma kapasiteli, çift PDU destekli tam bir kabinet tercih edebilir. Bu, hem mevcut altyapıyı barındırmak hem de gelecek kampanya dönemleri için ölçeklenebilirlik sağlamak amacıyla yapılır.
Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri
Colocation'da rack seçimi sırasında karşılaşılan yaygın hatalar ve bunlara yönelik çözümler aşağıda listelenmiştir:
- Hata: Yetersiz Alan Planlaması.
- Açıklama: Sadece mevcut ekipmanların boyutunu dikkate almak ve gelecekteki büyümeyi hesaba katmamak. Bu, kısa sürede rack'ın dolmasına ve ek maliyetlere yol açar.
- Çözüm: Gelecekteki büyüme için en az %20-30 ek alan bırakın. Daha büyük bir rack veya modüler bir yapılandırma tercih edin.
- Hata: Rack Derinliğini Göz Ardı Etmek.
- Açıklama: Sunucu veya depolama ünitelerinin derinliğini tam olarak ölçmeden, standart olarak düşünülen bir rack derinliği seçmek. Bu, ekipmanın rack'a sığmamasına veya kablolama alanının yetersiz kalmasına neden olur.
- Çözüm: En derin ekipmanınızın tam derinliğini ölçün ve üzerine kablolama ve hava akışı için en az 150-200 mm ekleyin.
- Hata: Taşıma Kapasitesini Yetersiz Seçmek.
- Açıklama: Özellikle ağır sunucular ve depolama sistemleri için rack'ın taşıma kapasitesini kontrol etmemek.
- Çözüm: Tüm ekipmanların toplam ağırlığını hesaplayın ve seçtiğiniz rack'ın bu ağırlığı güvenle taşıyabileceğinden emin olun.
- Hata: Kablolama Yönetimini İhmal Etmek.
- Açıklama: Kabloların dağınık bırakılması, hava akışını engeller, arıza ayıklamayı zorlaştırır ve estetik görünümü bozar.
- Çözüm: Entegre kablo yönetimi kanalları, dikey ve yatay kablo düzenleyicileri olan rack'ları tercih edin. Kabloları düzenli tutmak için kablo bağları ve etiketler kullanın.
- Hata: Soğutma İhtiyaçlarını Yetersiz Değerlendirmek.
- Açıklama: Yüksek performanslı ekipmanlar için yeterli hava akışı sağlamayan, kapalı veya yetersiz havalandırmalı bir rack seçmek. Bu, aşırı ısınmaya ve ekipman arızalarına yol açabilir.
- Çözüm: Delikli ön ve arka kapılar, yan havalandırma delikleri olan rack'ları tercih edin. Hava akışını optimize etmek için fanlar ve yönlendiriciler kullanın.
- Hata: Güç Dağıtımını (PDU) Yanlış Planlamak.
- Açıklama: Yetersiz sayıda PDU portu, uyumsuz priz tipleri veya akım kapasitesi nedeniyle güç sorunları yaşamak.
- Çözüm: Tüm ekipmanların güç gereksinimlerini karşılayacak yeterli sayıda ve doğru tipte PDU portu olan bir rack seçin. Yedeklilik için çift PDU düşünün.
Teknik Özellikler ve Standartlar
Colocation rack'ları, çeşitli endüstri standartlarına ve teknik özelliklere uymak zorundadır. Bu standartlar, ekipmanların uyumluluğunu, güvenliğini ve verimliliğini sağlar.
- Rack Montaj Standartları: ANSI/EIA-310-D ve IEC 60297 gibi standartlar, 19 inçlik montaj genişliğini ve U birimlerini belirler. Bu, farklı üreticilerin ekipmanlarının aynı rack'a takılabilmesini garantiler.
- Taşıma Kapasitesi: Rack'lar, statik (hareketsiz) ve dinamik (hareket halindeyken) taşıma kapasiteleri ile belirtilir. Bu değerler genellikle kilogram (kg) veya pound (lbs) cinsinden ifade edilir. Yüksek yoğunluklu sunucular ve depolama üniteleri için 800 kg'dan 1500 kg'a kadar taşıma kapasitesine sahip rack'lar bulunabilir.
- IP Koruma Sınıfı (IP Rating): Dolapların toz ve suya karşı ne kadar korumalı olduğunu belirtir. Colocation ortamları genellikle kontrollü olduğu için yüksek IP dereceleri gerekmeyebilir, ancak nem ve toz kontrolü önemlidir.
- Yangın Geciktirici Malzemeler: Bazı rack'lar, yangın güvenliği standartlarına uygun olarak yangın geciktirici malzemelerle üretilir.
- Elektromanyetik Uyumluluk (EMC) Standartları: Rack'ın, içindeki ekipmanların yaydığı elektromanyetik radyasyonun diğer cihazları etkilememesini ve dışarıdan gelen radyasyona karşı koruma sağlamasını garanti eden standartlara uygun olması önemlidir.
- Malzeme ve Yapı: Rack'lar genellikle yüksek kaliteli çelikten (genellikle soğuk haddelenmiş çelik) üretilir. Yüzey kaplaması, çizilmelere ve korozyona karşı dayanıklılığı artırır.
- Kilit Mekanizmaları: Kapılar ve yan paneller için kullanılan kilitler, genellikle standart silindir kilitler veya daha gelişmiş elektronik kilitler olabilir.
2026 Sektör Verileri ve İstatistikler
Colocation pazarının gelecekteki büyümesi ve trendleri hakkında önemli bilgiler sunan 2026 yılına ait veriler, teknoloji stratejilerinin belirlenmesinde kritik rol oynamaktadır.
- Statista 2026 raporuna göre, küresel veri merkezi pazarının 2026 yılına kadar 300 milyar doları aşması beklenmektedir. Bu büyümenin önemli bir kısmı, colocation ve bulut hizmetlerinin artan talebinden kaynaklanmaktadır.
- Gartner 2026 analizlerine göre, şirketlerin %70'inden fazlasının hibrit bulut stratejilerini benimseyeceği öngörülmektedir. Colocation, bu hibrit modellerde özel altyapı ve bulut hizmetleri arasında köprü görevi görerek önemli bir rol oynamaktadır.
- W3Techs 2026 verilerine göre, web sitelerinin %90'ından fazlası hala tek bir barındırma sağlayıcısı kullanırken, giderek artan sayıda işletme, performans ve güvenilirlik için çoklu barındırma çözümlerini (colocation dahil) değerlendirmektedir.
- IDC 2026 araştırmasına göre, kenar bilişim (edge computing) uygulamalarının yaygınlaşmasıyla birlikte, daha küçük ve dağıtılmış veri merkezleri için modüler colocation çözümlerine olan talebin artması beklenmektedir.
İlgili Konular
Colocation'da doğru rack seçimini yapmak, genel sunucu barındırma stratejinizin bir parçasıdır. Bu konuda daha fazla bilgi edinmek için Colocation Nedir? Sunucu Barındırma Temelleri başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz. Sunucu barındırma dünyası hakkında daha geniş bir bakış açısı için ana sayfamızdaki "Sunucu" kategorisine göz atabilirsiniz.