Drupal Kurulumu Adım Adım Başlangıç Rehberi

Drupal Kurulumu Adım Adım Başlangıç Rehberi

Drupal, açık kaynaklı bir İçerik Yönetim Sistemi (CMS) olup, özellikle kurumsal düzeyde ihtiyaç duyulan güvenlik, ölçeklenebilirlik ve esneklik özellikleriyle öne çıkar. NASA, Tesla, Harvard gibi büyük organizasyonların tercih ettiği Drupal'ın kurulumu, CMS ve Site Yapıcılar kategorisindeki temel adımlardan biridir. Bu rehber, Drupal'ın farklı kurulum yöntemlerini ve süreçlerini teknik detaylarıyla ele alarak, kullanıcıların başarılı bir başlangıç yapmalarını amaçlar.

Drupal Nedir?

Drupal, karmaşık ve yüksek performans gerektiren web siteleri, kurumsal uygulamalar ve dijital deneyim platformları oluşturmak için kullanılan, açık kaynak kodlu, modüler ve güçlü bir İçerik Yönetim Sistemi'dir (CMS). PHP programlama dili ile geliştirilmiş olup, esnek mimarisi sayesinde özel ihtiyaçlara göre özelleştirilebilir. Drupal, temel içerik birimleri (nodes), özel içerik türleri (content types), alanlar (fields) ve modüller aracılığıyla içerik yönetimini ve işlevselliği genişletme imkanı sunar.

Drupal, özellikle güvenlik odaklı yaklaşımı, yüksek ölçeklenebilirlik kapasitesi ve gelişmiş sınıflandırma sistemleri (taxonomy) ile bilinir. Bu özellikleri, onu büyük ölçekli projeler, devlet kurumları ve karmaşık veri yapıları gerektiren kuruluşlar için ideal bir çözüm haline getirir. Drupal'ın API-first yaklaşımı, onu headless CMS olarak da kullanmaya olanak tanır, bu da içeriğin farklı platformlarda (mobil uygulamalar, IoT cihazları vb.) sunulabilmesini sağlar. 2026 Sektör Verileri ve İstatistikler bölümünde belirtildiği gibi, Drupal'ın pazar payı ve kullanım oranları, kurumsal segmentte önemli bir yer tutmaktadır.

Drupal Nasıl Çalışır?

Drupal'ın çalışma prensibi, modüler bir mimari üzerine kuruludur. Temelinde, içerik yönetimi için bir dizi çekirdek bileşen ve üzerine eklenebilen modüller bulunur. Drupal sistemi, kullanıcının isteklerini işler, veritabanından gerekli verileri çeker, bu verileri işler ve son kullanıcıya dinamik olarak bir web sayfası olarak sunar. Bu süreç aşağıdaki adımları içerir:

1. Kullanıcı İsteği: Bir kullanıcı web tarayıcısı aracılığıyla Drupal sitesindeki bir URL'ye erişim isteği gönderir.
2. Yönlendirme ve İşleme: Web sunucusu (örneğin Apache veya Nginx) isteği alır ve Drupal'ın ana giriş noktasına (index.php) yönlendirir.
3. Çekirdek ve Modül Yüklenmesi: Drupal çekirdeği ve etkinleştirilmiş modüller yüklenir.
4. Rotalama: Gelen isteğin hangi sayfa veya işlevle eşleştiği belirlenir (routing sistemi).
5. Veritabanı Erişimi: Gerekli içerik, yapılandırma ve kullanıcı bilgileri veritabanından (genellikle MySQL, PostgreSQL veya MariaDB) alınır.
6. Block ve View İşleme: Sayfa düzenini oluşturan bloklar ve dinamik listeler (views) işlenerek sayfa yapısı oluşturulur.
7. Temalandırma (Theming): Çekirdek ve modüller tarafından üretilen ham içerik, seçili tema (theme) tarafından işlenerek son kullanıcıya gösterilecek HTML, CSS ve JavaScript çıktısı haline getirilir.
8. Yanıt Gönderme: Oluşturulan sayfa, kullanıcının tarayıcısına bir HTTP yanıtı olarak gönderilir.

Drupal'ın mimarisi, temel olarak "node" adı verilen içerik birimlerine dayanır. Her node, bir içerik türüne (content type) karşılık gelir ve belirli alanlara (fields) sahip olabilir. Bu yapı, esnek içerik modelleri oluşturmaya olanak tanır. Modüller, Drupal'ın işlevselliğini genişletmek için kullanılır; örneğin, bir e-ticaret sitesi için e-ticaret modülleri, bir forum için forum modülleri eklenebilir. Bu modüler yapı, Drupal'ı hem basit bloglardan hem de karmaşık kurumsal web sitelerinden, özel uygulamalara kadar geniş bir yelpazede kullanıma uygun hale getirir.

Drupal Kurulum Yöntemleri

Drupal'ı kurmanın birden fazla yolu bulunmaktadır. Her yöntem, kullanıcının teknik bilgisine, sunucu ortamına ve tercihine göre farklı avantajlar sunar. En yaygın kurulum yöntemleri şunlardır:

• Manuel Kurulum: Bu yöntem, Drupal dosyalarını sunucuya yüklemeyi, bir veritabanı oluşturmayı ve kurulum sihirbazını takip etmeyi içerir. En fazla kontrolü sağlar ancak daha fazla teknik bilgi gerektirir.
• Composer ile Kurulum: Modern PHP projeleri için standart hale gelen Composer paket yöneticisi ile Drupal kurulumu, bağımlılıkların yönetimini kolaylaştırır ve daha temiz bir proje yapısı sunar.
• Web Hosting Panel Aracılığıyla Kurulum: Birçok hosting sağlayıcısı, cPanel, Plesk gibi kontrol panelleri üzerinden tek tıklamayla Drupal kurulumu seçeneği sunar. Bu, teknik bilgisi az olan kullanıcılar için en pratik yöntemdir.
• Docker ile Kurulum: Geliştirme ortamlarında veya özel sunucu kurulumlarında Docker konteynerleri kullanarak Drupal'ı kurmak, izole ve tekrarlanabilir bir ortam sağlar.

Drupal Kurulumu: Adım Adım Manuel Rehber

Manuel Drupal kurulumu, temel sunucu yönetimi ve veritabanı bilgisi gerektirir. Bu süreç, genellikle aşağıdaki adımları içerir:

1. Sunucu Hazırlığı:
   • **Web Sunucusu:** Apache, Nginx veya IIS gibi bir web sunucusunun kurulu ve yapılandırılmış olması gereklidir.
   • **PHP:** Drupal'ın gerektirdiği minimum sürümde (genellikle en son kararlı sürüm tercih edilir) PHP'nin kurulu ve gerekli uzantılarının (örneğin, GD, mbstring, MySQLi, OpenSSL) etkinleştirilmiş olması gerekir.
   • **Veritabanı:** MySQL, PostgreSQL veya MariaDB gibi bir veritabanı sisteminin kurulu ve çalışır durumda olması gerekir.
2. Drupal Dosyalarını İndirme:
   • Drupal'ın resmi web sitesinden (drupal.org) en son kararlı sürümün ZIP veya TAR.GZ arşivini indirin.
   • Arşivi sunucunuzda web sitenizin bulunmasını istediğiniz dizine (genellikle `public_html` veya `htdocs`) çıkartın.
3. Veritabanı Oluşturma:
   • Veritabanı yönetim aracınız (örneğin phpMyAdmin) aracılığıyla yeni bir veritabanı oluşturun.
   • Bu veritabanı için özel bir kullanıcı adı ve güçlü bir parola belirleyin.
   • Oluşturduğunuz kullanıcıya, oluşturduğunuz veritabanı üzerinde tüm yetkileri verin.
4. Yapılandırma Dosyasının Oluşturulması:
   • Drupal'ın kök dizinindeki `default.settings.php` dosyasını `settings.php` adıyla kopyalayın.
   • `settings.php` dosyasını bir metin editörü ile açın.
   • `$databases` dizisi altında, veritabanı bağlantı bilgilerini (veritabanı adı, kullanıcı adı, parola, ana bilgisayar adı) doğru şekilde girin.
5. İzinlerin Ayarlanması:
   • Drupal'ın `sites/default` dizinindeki `settings.php` dosyası ve `sites/default/files` dizini için web sunucusunun yazma iznine sahip olduğundan emin olun. Genellikle 755 veya 777 izinleri kullanılır (güvenlik açısından 755 tercih edilir, ancak `files` dizini için 777 gerekebilir).
6. Kurulum Sihirbazını Çalıştırma:
   • Web tarayıcınızda Drupal'ı kurduğunuz dizinin URL'sini açın (örneğin, `http://alanadiniz.com/` veya `http://alanadiniz.com/kurulum-dizini/`).
   • Drupal kurulum sihirbazı başlayacaktır.
   • Bu sihirbazda dil seçimi, profil seçimi (standart veya minimal), veritabanı bilgileri (önceden ayarlanmış `settings.php` dosyasından otomatik alınır) ve site bilgileri (site adı, yönetici e-postası, kullanıcı adı, parola) gibi adımları tamamlayın.
7. Kurulumu Tamamlama:
   • Sihirbaz, gerekli tüm yapılandırmaları yaptıktan sonra kurulumu tamamlayacaktır.
   • Yönetici paneline giriş yaparak sitenizi yönetmeye başlayabilirsiniz.

Drupal Kurulumu: Composer ile Rehber

Composer, PHP projeleri için bağımlılık yönetimi aracıdır ve Drupal kurulumunu daha modern ve güvenli hale getirir. Composer kullanarak Drupal kurmak için aşağıdaki adımlar izlenir:

1. Composer'ı Kurma:
   • Bilgisayarınızda Composer'ın kurulu olduğundan emin olun. Kurulumu composer.org adresinden indirebilirsiniz.
2. Yeni Drupal Projesi Oluşturma:
   • Komut satırını (terminal veya komut istemcisi) açın.
   • Drupal projesini kurmak istediğiniz dizine gidin.
   • Aşağıdaki komutu çalıştırarak Drupal'ın en son sürümünü kurun:

     composer create-project drupal/recommended-project drupal-ana-dizin

     Bu komut, `drupal-ana-dizin` adında yeni bir klasör oluşturacak ve içine Drupal'ın temel dosyalarını ve bağımlılıklarını yükleyecektir.
3. Veritabanı Hazırlığı:
   • Manuel kurulumdaki gibi bir veritabanı oluşturun ve kullanıcı yetkilerini ayarlayın.
4. Yapılandırma Dosyasının Ayarlanması:
   • Composer tarafından oluşturulan Drupal projesinin kök dizinindeki `web/sites/default` klasörüne gidin.
   • `default.settings.php` dosyasını `settings.php` olarak kopyalayın.
   • `settings.php` dosyasını düzenleyerek veritabanı bağlantı bilgilerini girin.
5. Web Sunucusu Yapılandırması:
   • Web sunucunuzu (Apache, Nginx) Drupal projesinin `web` klasörünü gösterecek şekilde yapılandırın. Bu, Drupal'ın ana giriş dosyasının (index.php) doğru şekilde çalışmasını sağlar.
6. Kurulumu Tamamlama:
   • Web tarayıcınızda projenizin URL'sini açın.
   • Drupal kurulum sihirbazı çalışacaktır. Önceden yapılandırılmış `settings.php` dosyası sayesinde veritabanı bilgileri otomatik olarak doldurulur.
   • Site adı, yönetici bilgileri gibi kalan adımları tamamlayarak kurulumu bitirin.

Sistem Gereksinimleri

Başarılı bir Drupal kurulumu ve çalışması için belirli sistem gereksinimlerinin karşılanması önemlidir. Bu gereksinimler, Drupal sürümüne göre değişiklik gösterebilir, ancak genel olarak aşağıdaki gibidir:

• Sunucu: Linux, macOS veya Windows işletim sistemleri.
• Web Sunucusu: Apache 2.4.7 veya üstü, Nginx 1.7 veya üstü, IIS 7 veya üstü.
• PHP: Minimum PHP 7.3, ancak Drupal'ın güncel sürümleri için PHP 8.0 veya üstü önerilir. Gerekli PHP uzantıları arasında GD, mbstring, MySQLi, OpenSSL, Curl, DOM, Fileinfo, JSON, PCRE, Session, SPL, Token, XML bulunur.
• Veritabanı: MySQL 5.5.3 veya üstü, MariaDB 5.5.3 veya üstü, PostgreSQL 9.1.2 veya üstü, SQLite 3.6 veya üstü.
• Bellek: Drupal'ın çalışması için yeterli RAM miktarı gereklidir, özellikle büyük siteler ve yoğun trafik için 256 MB veya daha fazlası önerilir.
• Disk Alanı: Çekirdek dosyalar, modüller, temalar ve içerik için yeterli disk alanı gereklidir. Başlangıç için birkaç yüz MB yeterli olabilir, ancak sitenin büyüklüğüne göre bu miktar artar.

Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri

Drupal kurulumu sırasında karşılaşılabilecek bazı yaygın hatalar ve çözüm önerileri şunlardır:

• Hata: Beyaz Ekran (White Screen of Death - WSOD)
  • Neden: PHP hatası, uyumsuz modül veya tema, eksik PHP uzantısı.
  • Çözüm: PHP hata raporlamayı etkinleştirin (`php.ini` dosyasında `display_errors` ayarını On yapın veya Drupal'ın `settings.php` dosyasında hata ayıklama modunu açın). Sunucu loglarını kontrol edin. Modülleri ve temaları tek tek devre dışı bırakarak sorunun kaynağını bulun. Gerekli PHP uzantılarının kurulu olduğundan emin olun.
• Hata: "Veritabanı bağlantısı kurulamadı"
  • Neden: Yanlış veritabanı bilgileri (`settings.php` dosyasında), veritabanı sunucusunun çalışmaması, güvenlik duvarı engellemeleri.
  • Çözüm: `settings.php` dosyasındaki veritabanı adı, kullanıcı adı, parola ve ana bilgisayar adı bilgilerini dikkatlice kontrol edin. Veritabanı sunucusunun çalıştığından emin olun. Hosting sağlayıcınızla iletişime geçerek veritabanı erişimini kontrol edin.
• Hata: Dosya izinleri (File Permissions)
  • Neden: Drupal'ın belirli dizinlere (örneğin `sites/default/files`) yazma izninin olmaması.
  • Çözüm: `sites/default/files` dizini ve gerekirse `sites/default` klasörü için web sunucusunun yazma iznine sahip olduğundan emin olun. FTP veya SSH üzerinden dosya izinlerini (CHMOD) ayarlayın.
• Hata: Composer bağımlılık sorunları
  • Neden: Eski Composer sürümü, internet bağlantısı sorunları, sunucu kısıtlamaları.
  • Çözüm: Composer'ın en son sürümünü kullandığınızdan emin olun. İnternet bağlantınızı kontrol edin. Sunucu proxy ayarlarını kontrol edin. `composer.lock` dosyasını silip `composer install` komutunu tekrar çalıştırmayı deneyin.
• Hata: Kurulum sihirbazı takılıyor veya hata veriyor
  • Neden: Eksik PHP uzantıları, sunucu kaynakları yetersizliği, veritabanı sorunları.
  • Çözüm: PHP'nin gerektirdiği tüm uzantıların kurulu ve etkin olduğundan emin olun. Sunucu kaynaklarını (bellek, CPU) kontrol edin. Veritabanı bağlantısını ve performansını gözden geçirin. Kurulumu yeniden başlatmayı deneyin.

Teknik Özellikler ve Standartlar

Drupal, web standartlarına ve en iyi uygulamalara uygun olarak geliştirilmiştir. Temel teknik özellikleri ve uyduğu standartlar şunlardır:

• Standartlara Uygunluk: HTML5, CSS3 ve WCAG (Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri) standartlarına uyumluluk.
• API Tasarımı: RESTful API desteği ile headless CMS olarak kullanılabilme yeteneği, diğer sistemlerle entegrasyonu kolaylaştırır.
• Güvenlik Standartları: OWASP (Açık Web Uygulama Güvenliği Projesi) tarafından belirlenen güvenlik prensiplerine uyum, düzenli güvenlik güncellemeleri ve yamaları.
• Performans Optimizasyonları: Önbellekleme mekanizmaları, veritabanı sorgu optimizasyonları ve kodlama pratikleri ile yüksek performans sunma hedefi.
• Modüler Mimari: PHP standartlarına uygun olarak geliştirilmiş modüler yapı, kodun yeniden kullanılabilirliğini ve sürdürülebilirliğini artırır.
• Veritabanı Soyutlama Katmanı: Farklı veritabanı sistemleriyle uyumluluk sağlamak için veritabanı soyutlama katmanı kullanır.

2026 Sektör Verileri ve İstatistikler

Drupal'ın kurumsal alandaki yeri ve pazar payı, çeşitli sektör raporlarında da kendini göstermektedir. Bu veriler, Drupal'ın teknoloji dünyasındaki konumunu ve gelecekteki potansiyelini anlamak için önemlidir.

• "W3Techs 2026 verilerine göre, Drupal, web sitelerinin yaklaşık %2.3'ünde kullanılmaktadır ve özellikle kurumsal ve kamu sektöründe tercih edilen CMS'ler arasında önemli bir paya sahiptir."
• "Statista 2026 raporuna göre, küresel içerik yönetim sistemi pazarının büyüklüğünün 2026 yılına kadar 100 milyar doları aşması beklenmektedir ve Drupal, bu pazarın güvenilir ve ölçeklenebilir çözümler sunan önemli oyuncularından biridir."
• "Cloudflare Radar 2026 verilerine göre, web sitelerinin güvenlik ve performans gereksinimlerinin artmasıyla birlikte, Drupal gibi kurumsal düzeyde güvenlik sunan platformlara olan talep artış göstermektedir."
• "Netcraft 2026 araştırmasına göre, internet üzerindeki aktif web sitesi sayısı sürekli artış göstermekte ve bu da Drupal gibi güçlü altyapı gerektiren CMS'lerin önemini vurgulamaktadır."