Grafana Dashboard Kurulumu Adım Adım

Grafana Dashboard Kurulumu Adım Adım

Grafana Nedir?

Grafana, zaman serisi verilerini görselleştirmek ve analiz etmek için tasarlanmış, açık kaynaklı popüler bir yazılımdır. Geniş bir veri kaynağı desteği sunarak, çeşitli sistemlerden (veritabanları, izleme araçları, bulut hizmetleri vb.) toplanan metrikleri anlaşılır grafikler, tablolar ve panolar (dashboards) halinde sunar. Bu platform, sistem yöneticileri, geliştiriciler ve veri analistleri tarafından sunucu izleme, uygulama performansı takibi, ağ trafiği analizi ve genel sistem sağlığının değerlendirilmesi gibi birçok operasyonel görevde kullanılır.

Grafana Nasıl Çalışır?

Grafana'nın çalışma prensibi, veri kaynaklarından veri çekme, bu verileri işleme ve görselleştirme üzerine kuruludur. Temel işleyiş adımları şu şekildedir:

1. Veri Kaynakları Bağlantısı: Grafana, Prometheus, InfluxDB, Elasticsearch, MySQL, PostgreSQL gibi çok çeşitli veri kaynaklarına bağlanabilir. Bu bağlantılar, veri kaynağı türüne göre yapılandırma dosyaları veya web arayüzü üzerinden yapılır.
2. Veri Sorgulama: Bağlanılan veri kaynağından belirli metrikleri çekmek için sorgular kullanılır. Bu sorgular, veri kaynağının kendi dilinde (örneğin, PromQL, InfluxQL) yazılır ve Grafana tarafından yürütülür.
3. Veri İşleme ve Analiz: Alınan ham veriler, Grafana'nın kendi bünyesindeki analiz araçları veya veri kaynağının sunduğu özellikler aracılığıyla işlenir. Bu aşamada veriler gruplandırılabilir, özetlenebilir veya belirli zaman aralıklarına göre filtrelenebilir.
4. Görselleştirme: İşlenmiş veriler, Grafana'nın sunduğu çeşitli grafik türleri (çizgi grafik, bar grafik, ısı haritası, gauge vb.) kullanılarak görselleştirilir. Kullanıcılar, bu grafiklerin görünümünü ve özelliklerini özelleştirebilir.
5. Dashboard Oluşturma: Bir veya daha fazla görselleştirme paneli bir araya getirilerek dashboard'lar oluşturulur. Bu dashboard'lar, ilgili tüm metrikleri tek bir ekranda toplar ve sistemin genel durumu hakkında hızlı bir bakış sunar.
6. Uyarılar (Alerting): Grafana, belirlenen eşik değerlerine ulaşıldığında veya belirli koşullar sağlandığında uyarılar oluşturabilir. Bu uyarılar e-posta, Slack, PagerDuty gibi çeşitli bildirim kanalları aracılığıyla ilgili kişilere iletilir.

Grafana'nın mimarisi, sunucu ve istemci bileşenlerinden oluşur. Sunucu bileşeni, veri kaynaklarıyla iletişim kurar, sorguları yürütür, verileri önbelleğe alır ve dashboard'ları yönetir. İstemci ise web tarayıcısı üzerinden kullanıcıların dashboard'ları görüntülemesini, panelleri özelleştirmesini ve ayarları yönetmesini sağlar. Bu ayrım, ölçeklenebilirlik ve performans açısından önemlidir.

Grafana Dashboard Kurulumu

Grafana dashboard kurulumu, öncelikle Grafana'nın kendisinin bir sunucuya veya sanal makineye yüklenmesini ve yapılandırılmasını gerektirir. Ardından, dashboard'ların oluşturulması veya dışarıdan import edilmesi aşamaları gelir.

1. Grafana Kurulumu

Grafana'yı kurmanın birkaç yolu vardır:

• Paket Yöneticileri ile Kurulum (Debian/Ubuntu, RHEL/CentOS): Bu yöntem, en yaygın ve önerilen yoldur.
  • Debian/Ubuntu:
    1. Gerekli paketleri yükleyin: sudo apt-get update && sudo apt-get install -y apt-transport-https software-properties-common wget
    2. Grafana GPG anahtarını ekleyin: wget -q -O - https://packages.grafana.com/gpg.key | sudo apt-key add -
    3. Grafana deposunu ekleyin: echo "deb https://packages.grafana.com/oss/deb stable main" | sudo tee -a /etc/apt/sources.list.d/grafana.list
    4. Paket listesini güncelleyin ve Grafana'yı yükleyin: sudo apt-get update && sudo apt-get install grafana
    5. Grafana servisini başlatın ve etkinleştirin: sudo systemctl daemon-reload && sudo systemctl start grafana-server && sudo systemctl enable grafana-server
  • RHEL/CentOS/Fedora:
    1. Grafana deposunu ekleyin: sudo yum install -y https://dl.grafana.com/oss/release/grafana-rhel-x86_64.rpm
    2. Grafana servisini başlatın ve etkinleştirin: sudo systemctl daemon-reload && sudo systemctl start grafana-server && sudo systemctl enable grafana-server
• Docker ile Kurulum: Hızlı ve izole bir kurulum için Docker kullanılabilir.

  docker run -d -p 3000:3000 --name grafana grafana/grafana-oss

• Manuel İndirme: İlgili işletim sistemi için binary dosyaları indirip manuel olarak kurabilirsiniz.

Kurulum tamamlandıktan sonra, varsayılan olarak 3000 portunda çalışan Grafana web arayüzüne tarayıcınızdan http://localhost:3000 adresinden erişebilirsiniz. Varsayılan kullanıcı adı admin ve şifre admin'dir. İlk girişte şifrenizi değiştirmeniz istenecektir.

2. Veri Kaynakları Ekleme

Grafana'nın metrikleri görselleştirebilmesi için bir veya daha fazla veri kaynağına bağlanması gerekir.

1. Grafana arayüzünde sol menüden "Configuration" (Yapılandırma) simgesine tıklayın ve ardından "Data sources" (Veri Kaynakları) seçeneğini seçin.
2. "Add data source" (Veri Kaynağı Ekle) butonuna tıklayın.
3. Desteklenen veri kaynakları listesinden kullanmak istediğiniz veri kaynağını seçin (örn. Prometheus, InfluxDB, MySQL).
4. Seçtiğiniz veri kaynağına özel yapılandırma bilgilerini girin. Bu genellikle bağlantı URL'si, veritabanı adı, kullanıcı adı ve şifre gibi bilgileri içerir. Örneğin, Prometheus için Prometheus sunucusunun URL'sini girmeniz yeterlidir.
5. "Save & Test" (Kaydet ve Test Et) butonuna tıklayarak bağlantıyı doğrulayın. Başarılı bir test, veri kaynağının doğru yapılandırıldığını gösterir.

Örneğin, sunucu metriklerini toplamak için Zabbix kullanıyorsanız, öncelikle Zabbix'in Prometheus uyumlu bir exporter'ı (örn. zabbix-prometheus-exporter) kurulu olmalı ve Grafana'nın bu exporter'a bağlanması gerekmektedir. Bu tür entegrasyonlar, sunucu izleme altyapısını daha da güçlendirir. Ayrıntılı bilgi için Zabbix ile Sunucu Performansını İzleme Rehberi makalesine göz atabilirsiniz.

3. Dashboard Oluşturma veya Import Etme

Veri kaynakları eklendikten sonra sıra dashboard'ları oluşturmaya veya mevcut dashboard'ları yüklemeye gelir.

Yeni Dashboard Oluşturma:

1. Sol menüden "Dashboards" simgesine tıklayın ve "New dashboard" (Yeni Dashboard) seçeneğini seçin.
2. "Add new panel" (Yeni Panel Ekle) butonuna tıklayın.
3. Panelin veri kaynağını ve sorgusunu yapılandırın.
4. Görselleştirme türünü seçin (grafik, tablo vb.) ve ayarlarını özelleştirin.
5. Panelin başlığını belirleyin ve "Apply" (Uygula) butonuna tıklayın.
6. Bu adımları tekrarlayarak istediğiniz sayıda panel ekleyin.
7. Dashboard'u kaydetmek için sağ üst köşedeki kaydet simgesine tıklayın ve bir isim verin.

Mevcut Dashboard'ları Import Etme:

Grafana topluluğu tarafından paylaşılan çok sayıda hazır dashboard şablonu bulunmaktadır. Bu şablonlar, belirli servisler veya sistemler için optimize edilmiştir ve kurulum sürecini hızlandırır.

1. Sol menüden "Dashboards" simgesine tıklayın ve "Import" (İçe Aktar) seçeneğini seçin.
2. Grafana.com sitesindeki dashboard ID'sini girin veya JSON dosyasını yükleyin.
3. Dashboard'un adı, klasörü ve hangi veri kaynağına bağlanacağı gibi bilgileri yapılandırın.
4. "Load" (Yükle) butonuna tıklayın ve ardından "Import" (İçe Aktar) diyerek dashboard'u sisteminize ekleyin.

Örneğin, Node Exporter ile toplanan sistem metrikleri için birçok hazır dashboard bulunmaktadır. Bu dashboard'lar, CPU kullanımı, bellek kullanımı, disk G/Ç, ağ trafiği gibi temel sunucu performans göstergelerini otomatik olarak görselleştirecektir.

Grafana Dashboard Özelleştirme

Oluşturulan veya import edilen dashboard'lar, ihtiyaçlara göre detaylı bir şekilde özelleştirilebilir. Her panelin kendine ait ayarları bulunur:

• Veri Kaynağı ve Sorgu: Panelin hangi veri kaynağından veri çekeceğini ve hangi sorguyu kullanacağını belirleyebilirsiniz.
• Görselleştirme Türü: Grafik türünü (çizgi, çubuk, statik değer vb.), renkleri, eksen etiketlerini ve ölçeklerini değiştirebilirsiniz.
• Zaman Aralığı: Dashboard'un genelindeki veya tekil panellerdeki zaman aralığını ayarlayabilirsiniz.
• Değişkenler (Variables): Dashboard'a değişkenler ekleyerek, kullanıcıların belirli sunucuları, servisleri veya metrikleri seçerek dashboard'u dinamik olarak filtrelemesini sağlayabilirsiniz. Bu, büyük altyapılarda çok kullanışlıdır.
• Eşikleri ve Renklendirme: Belirli metrik değerleri için eşikler belirleyerek, panellerin durumuna göre renklendirilmesini sağlayabilirsiniz. Bu, anormal durumların görsel olarak hızlıca fark edilmesine yardımcı olur.

Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri

• Hata: Veri Kaynağı Bağlantı Sorunları

  Açıklama: Grafana, belirlenen veri kaynağına bağlanamıyor. Bu durum, yanlış URL, kimlik bilgileri, güvenlik duvarı engellemeleri veya veri kaynağının kendisinin çalışmaması gibi nedenlerden kaynaklanabilir.

  Çözüm: Veri kaynağının URL'sini, kimlik bilgilerini ve ağ erişimini kontrol edin. Güvenlik duvarı kurallarını gözden geçirin. Veri kaynağının kendisinin çalıştığından emin olun.

• Hata: Yanlış veya Boş Grafik Verileri

  Açıklama: Grafikler boş görünüyor veya beklenen verileri göstermiyor. Bu, sorgunun yanlış yazılmasından, veri kaynağında beklenen verinin olmamasından veya yanlış veri kaynağının seçilmesinden kaynaklanabilir.

  Çözüm: Sorguyu adım adım test edin. Veri kaynağındaki ham verileri kontrol edin. Doğru veri kaynağının seçildiğinden emin olun.

• Hata: Yüksek Kaynak Kullanımı (CPU/RAM)

  Açıklama: Grafana sunucusunun CPU veya RAM kullanımı beklenenden yüksek. Bu, karmaşık sorgular, çok fazla panel içeren dashboard'lar veya yetersiz sunucu kaynağı gibi nedenlerden kaynaklanabilir.

  Çözüm: Dashboard'lardaki panel sayısını ve sorgu karmaşıklığını optimize edin. Gerekiyorsa Grafana sunucusunun kaynaklarını artırın. Veri kaynağı tarafındaki sorgu performansını iyileştirin.

• Hata: Uyarıların Tetiklenmemesi veya Yanlış Tetiklenmesi

  Açıklama: Belirlenen koşullar sağlandığında uyarılar alınmıyor veya gereksiz yere tetikleniyor.

  Çözüm: Uyarı kurallarını tekrar gözden geçirin. Eşik değerlerinin doğru ayarlandığından emin olun. Bildirim kanallarının (e-posta, Slack vb.) doğru yapılandırıldığını doğrulayın.

Teknik Özellikler ve Standartlar

Grafana, açık standartlara dayanır ve çeşitli protokolleri destekler.

• Veri Kaynağı Protokolleri: HTTP/REST API, SQL ile veritabanı bağlantıları, özel protokoller.
• Veri Formatları: JSON, CSV, Prometheus Textfile Collector formatları.
• Grafana API: Dashboard'ları, veri kaynaklarını ve kullanıcıları yönetmek için RESTful API desteği.
• Veri Saklama: Çoğu veri kaynağı kendi saklama mekanizmalarını kullanır (örn. InfluxDB'nin zaman serisi veritabanı). Grafana, sorgu sonuçlarını önbelleğe alarak performansı artırır.
• Güvenlik Standartları: SSL/TLS şifrelemesi, kullanıcı rol yönetimi, SSO (Single Sign-On) entegrasyonları.

2026 Sektör Verileri ve İstatistikler

Grafana'nın popülerliği ve izleme araçlarının önemi, sektördeki verilere de yansımaktadır:

• "W3Techs 2026 verilerine göre, web sitelerinin yaklaşık %0.3'ü Grafana'yı analiz veya izleme aracı olarak kullanmaktadır. Bu oran, özellikle teknik odaklı web siteleri ve altyapılar düşünüldüğünde daha yüksektir."
• "Statista 2026 raporuna göre, küresel izleme ve analitik yazılım pazarı, önümüzdeki yıllarda yıllık ortalama %15 büyüme ile 2026 yılına kadar 100 milyar doları aşması beklenmektedir. Bu büyümede, bulut bilişim ve DevOps uygulamalarının artışı önemli bir rol oynamaktadır."
• "Cloudflare Radar 2026 verilerine göre, iş sürekliliğini sağlamak ve performans sorunlarını proaktif olarak tespit etmek için izleme araçlarının kullanımı %90'ın üzerindedir. Bu, kesintisiz hizmetin önceliklendiğini göstermektedir."
• "Netcraft 2026 araştırmasına göre, kurumsal düzeyde altyapı yönetimi yapan kuruluşların %75'inden fazlası, karmaşık sistemlerini yönetmek için gösterge panelleri ve görselleştirme araçlarını aktif olarak kullanmaktadır. Bu araçlar, operasyonel verimliliği artırmada kilit rol oynamaktadır."

İlgili Konular

Sunucu performansını izleme ve veri görselleştirme konusunda daha fazla bilgi edinmek için ilgili makalelerimize göz atabilirsiniz. Örneğin, Zabbix ile Sunucu Performansını İzleme Rehberi makalesi, Zabbix gibi güçlü bir izleme aracının nasıl kullanılacağını detaylandırarak, Grafana ile entegre bir izleme çözümü oluşturmanıza yardımcı olabilir.