Colocation Hizmeti Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Colocation Hizmeti Nedir?

Colocation, sunucuların fiziksel olarak işletmeciye ait bir veri merkezinde barındırılması anlamına gelir. Müşteri, donanımının tam kontrolüne sahip olurken, veri merkezinin sağladığı güvenli ve optimize edilmiş fiziksel ortamdan yararlanır. Bu model, özellikle veri güvenliği, donanım özelleştirmesi ve uzun vadeli maliyet etkinliği arayan kurumlar için idealdir. Sunucu, ağ cihazları ve depolama birimleri gibi ekipmanlar, veri merkezinin sağladığı rack kabinetlerde güvenli bir şekilde konumlandırılır. Bu, işletmelerin kendi veri merkezlerini kurma ve yönetme maliyetinden kaçınmalarını sağlarken, aynı zamanda veri merkezlerinin sunduğu gelişmiş fiziksel güvenlik, yedekli güç kaynakları ve soğutma sistemlerinden faydalanmalarına imkan tanır.

Colocation hizmetinin temel amacı, müşteriye kendi donanımını barındırma esnekliği sunarken, altyapı yönetimi yükünü veri merkezi sağlayıcısına devretmektir. Bu sayede kurumlar, IT personelini donanım bakımı ve fiziksel altyapı operasyonları yerine stratejik projelere odaklayabilirler. Hizmet, genellikle metrekare bazında alan kiralanması, güç tüketimi ve bant genişliği kullanımı üzerinden faturalandırılır. Colocation, VPS, dedicated server ve cloud sunucu gibi diğer sunucu modellerinden farklı olarak, donanımın mülkiyetinin tamamen müşteriye ait olmasını gerektirir.

Colocation, veri merkezlerinin sağladığı yüksek erişilebilirlik ve güvenilirlik standartlarından faydalanarak, işletmelerin kesintisiz hizmet sunmalarını sağlar. Veri merkezleri, genellikle birden fazla internet servis sağlayıcısı ile doğrudan bağlantıya sahiptir, bu da yüksek bant genişliği ve düşük gecikme süresi anlamına gelir. Ayrıca, fiziksel güvenlik önlemleri (kameralar, erişim kontrol sistemleri, güvenlik personeli) ve çevresel kontroller (iklimlendirme, yangın söndürme sistemleri) ile donanımın korunması sağlanır. Colocation, özellikle regülasyonlara uyumluluk gerektiren sektörlerde (finans, sağlık) ve yüksek performans gerektiren uygulamalarda tercih edilen bir çözümdür.

Bu hizmet modeli, donanım üzerinde tam kontrol isteyen ancak veri merkezi altyapısı kurma ve yönetme yükünden kaçınmak isteyen kuruluşlar için caziptir. Colocation, "kendi sunucunuzu başkasının yerinde çalıştırma" şeklinde özetlenebilir. Müşteri, sunucularını, depolama ünitelerini ve ağ anahtarlarını veri merkezinin sağladığı kabinetlere yerleştirir. Veri merkezi ise bu ekipmanların çalışması için gerekli olan güç, soğutma, fiziksel güvenlik ve ağ bağlantısını sağlar. Bu, hem maliyet etkinliği hem de operasyonel verimlilik açısından önemli avantajlar sunar.

Colocation Hizmeti Nasıl Çalışır?

Colocation hizmetinin işleyişi, belirli bir dizi adımı ve bileşeni içerir. Temel olarak, müşteri kendi donanımını veri merkezine taşıyarak başlar ve veri merkezi de bu donanımın çalışması için gerekli tüm çevresel ve altyapısal hizmetleri sağlar.

1. Donanım Kurulumu: Müşteri, kendi sunucularını, ağ ekipmanlarını (router, switch) ve depolama ünitelerini veri merkezine fiziksel olarak teslim eder. Bu ekipmanlar, veri merkezinin tahsis ettiği rack kabinetlere veya alanlara yerleştirilir.
2. Fiziksel Alan Tahsisi: Veri merkezi, müşterinin ihtiyaçlarına göre belirli bir sayıda rack kabinet veya özel bir alan tahsis eder. Bu alan, müşterinin donanımının güvenli bir şekilde yerleştirilmesini sağlar.
3. Güç Sağlama: Veri merkezi, müşterinin ekipmanları için kesintisiz ve yedekli güç kaynağı sağlar. Bu genellikle UPS (Kesintisiz Güç Kaynağı) sistemleri ve jeneratörler aracılığıyla gerçekleştirilir. Müşteri, kendi güç tüketimi gereksinimlerini veri merkezine bildirir.
4. Soğutma: Sunucular ve diğer ağ ekipmanları önemli miktarda ısı üretir. Veri merkezi, bu ısıyı etkili bir şekilde dağıtmak ve ekipmanların optimum çalışma sıcaklığında kalmasını sağlamak için gelişmiş soğutma sistemleri (HVAC) kullanır.
5. Ağ Bağlantısı: Müşterinin sunucularına yüksek hızlı ve güvenilir internet erişimi sağlanır. Bu, genellikle birden fazla Tier-1 internet servis sağlayıcısı ile doğrudan bağlantı kurularak gerçekleştirilir. Müşteri, ihtiyaç duyduğu bant genişliğini seçer.
6. Fiziksel Güvenlik: Veri merkezi, fiziksel erişimi sıkı bir şekilde kontrol eder. 24/7 güvenlik personeli, CCTV kameraları, biyometrik tarayıcılar ve erişim kartları gibi önlemlerle yetkisiz erişim engellenir.
7. İzleme ve Yönetim: Veri merkezi, güç, soğutma, ağ ve fiziksel güvenlik gibi kritik altyapı unsurlarını sürekli olarak izler. Müşteri, genellikle kendi sunucularının durumunu uzaktan izleyebileceği bir portal veya araç sağlar.
8. Bakım ve Destek: Veri merkezi, altyapısal bileşenlerin (güç, soğutma, bina) bakımını üstlenir. Müşteri ise kendi donanımının yazılım ve donanım bakımlarından sorumludur. Bazı durumlarda, veri merkezi "remote hands" hizmetleri ile fiziksel müdahaleler (kablo takibi, yeniden başlatma vb.) konusunda destek sunabilir.

Bu süreçte, müşteri donanımının sahibi ve yöneticisidir, ancak altyapısal destek ve fiziksel barındırma hizmetini veri merkezinden alır. Bu, hem maliyet etkinliği hem de operasyonel verimlilik açısından önemlidir. Veri merkezi, genellikle SLA (Servis Seviyesi Anlaşması) ile hizmet garantilerini belirler ve bu garantilerin sağlanmasından sorumludur.

Colocation Hizmeti Türleri

Colocation hizmetleri, sağlanan fiziksel alanın büyüklüğü, güç ve bant genişliği kapasitesi gibi faktörlere göre farklılık gösterebilir. Temel olarak, müşterinin ihtiyaç duyduğu altyapı ölçeğine göre sınıflandırılır.

• Rack Colocation: Bu, en yaygın colocation türüdür. Müşteriye, ekipmanlarını yerleştirebileceği standart bir rack kabinet (genellikle 42U) tahsis edilir. Güç ve bant genişliği, kabinet başına veya tüketim bazında sunulabilir. Küçük ve orta ölçekli işletmeler için idealdir.
• Cage Colocation: Rack colocation'dan daha fazla alan ve güvenlik gerektiren müşteriler için tasarlanmıştır. Müşteriye, özel bir kafes (cage) içinde birden fazla rack kabinet tahsis edilir. Bu, daha yüksek düzeyde fiziksel izolasyon ve kontrol sağlar.
• Suite Colocation: En yüksek düzeyde özelleştirme ve alan gerektiren büyük kuruluşlar için sunulur. Müşteriye, kendi özel odası veya süiti sağlanır. Bu, tam kontrol, özel güç dağıtımı, özel soğutma ve ek güvenlik önlemleri anlamına gelir.
• Shared Rack (Paylaşımlı Rack): Bazı veri merkezleri, küçük ölçekli ihtiyaçlar için birden fazla müşterinin aynı rack kabinetin farklı bölümlerini kullanmasına izin verir. Bu, maliyeti düşürmek için bir seçenek olabilir ancak güvenlik ve erişim açısından sınırlamalar getirebilir.
• Dedicated Server (Özel Sunucu) ile Karşılaştırma: Colocation, müşterinin kendi donanımını barındırdığı bir modeldir. Dedicated server ise veri merkezinin sağladığı fiziksel bir sunucunun kiralanmasıdır. Colocation'da donanım müşteriye aittir ve kontrol tam müşteridedir; dedicated server'da ise hem donanım hem de yönetim veri merkezi sağlayıcısındadır.
• Cloud Sunucu ile Karşılaştırma: Cloud sunucular sanal altyapı üzerinde çalışır ve ölçeklenebilirlik sunar. Colocation ise fiziksel donanım odaklıdır ve daha fazla kontrol sağlar.

Bu türler, müşterinin mevcut ve gelecekteki ihtiyaçlarına, bütçesine ve güvenlik gereksinimlerine göre seçim yapmasına olanak tanır.

Colocation Hizmeti Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Colocation hizmeti seçimi, işletmelerin kritik altyapısını emanet edeceği bir karardır. Bu nedenle, doğru veri merkezini seçerken dikkat edilmesi gereken birçok teknik ve operasyonel faktör bulunmaktadır.

1. Veri Merkezi Konumu ve Erişilebilirlik: Veri merkezinin fiziksel konumu, hem ağ gecikmesi hem de acil durumlarda fiziksel erişim açısından önemlidir. Deprem, sel gibi doğal afet risklerinin düşük olduğu bölgeler tercih edilmelidir. Personelin kolayca ulaşabileceği bir konumda olması, acil müdahale gerektiren durumlarda avantaj sağlar.
2. Güç Altyapısı ve Yedeklilik: Veri merkezinin güç kaynaklarının yedekliliği kritik öneme sahiptir. Redundant (yedekli) UPS sistemleri, dizel jeneratörler ve yeterli yakıt stoğu gibi özellikler, kesintisiz güç sağlama kapasitesini gösterir. Güç dağıtım ünitelerinin (PDU) kapasitesi ve müşteriye sağlanan güç miktarı da incelenmelidir.
3. Soğutma Sistemi ve Ortam Kontrolü: Sunucuların aşırı ısınmasını önlemek için etkili ve yedekli soğutma sistemleri (HVAC) bulunmalıdır. Nem ve sıcaklık gibi çevresel faktörlerin kontrol altında tutulduğu, belirli bir aralıkta sabit kaldığına dair güvenceler alınmalıdır.
4. Ağ Bağlantısı ve Bant Genişliği: Veri merkezinin birden fazla Tier-1 internet servis sağlayıcısı ile doğrudan bağlantısı olmalıdır. Bu, yüksek bant genişliği, düşük gecikme süresi ve ağ güvenilirliği sağlar. Müşteriye sunulan bant genişliği seçenekleri ve ölçeklenebilirliği değerlendirilmelidir.
5. Fiziksel Güvenlik Önlemleri: Veri merkezinin fiziksel güvenlik protokolleri detaylı olarak incelenmelidir. 24/7 güvenlik personeli, CCTV izleme sistemleri, erişim kontrol sistemleri (kartlı geçiş, biyometrik tarama), kapalı devre kameralar ve dış etkenlere karşı koruma (duvarlar, çitler vb.) gibi unsurlar önemlidir.
6. Servis Seviyesi Anlaşması (SLA): Veri merkezinin sunduğu SLA'nın detayları dikkatle incelenmelidir. Güç, soğutma ve ağ erişilebilirliği için garanti edilen çalışma süresi (uptime), kesinti durumunda uygulanacak cezalar ve destek hizmetlerinin kapsamı net olarak belirtilmelidir.
7. Destek Hizmetleri (Remote Hands): Acil durumlarda veya rutin bakım işlemleri sırasında veri merkezinden talep edilebilecek fiziksel müdahale hizmetleri (remote hands) önemlidir. Bu hizmetlerin kapsamı, ücretlendirmesi ve müdahale süresi netleştirilmelidir.
8. Ölçeklenebilirlik: İşletmenin büyüme potansiyeli göz önünde bulundurularak, gelecekteki ihtiyaçlara göre kolayca ölçeklenebilecek bir colocation hizmeti seçilmelidir. Daha fazla rack alanı, artırılmış güç ve bant genişliği gibi konularda esneklik sunulmalıdır.
9. Maliyetlendirme Modeli: Colocation hizmetinin maliyetlendirme yapısı net anlaşılmalıdır. Kabinet kiralama bedeli, güç tüketimi, bant genişliği kullanımı ve ek hizmetlerin (remote hands, özel güvenlik) ücretlendirmesi incelenmelidir. Gizli maliyetler olup olmadığı araştırılmalıdır.
10. Teknik Altyapı ve Sertifikasyonlar: Veri merkezinin kullandığı teknoloji, sunduğu standartlar ve sahip olduğu sertifikalar (ISO 27001, SOC 2 vb.) incelenmelidir. Bu sertifikalar, veri merkezinin güvenlik ve operasyonel mükemmellik konusundaki taahhütlerini gösterir.
11. Acil Durum ve Felaket Kurtarma Planları: Veri merkezinin acil durumlara karşı ne gibi planları olduğu ve felaket kurtarma stratejilerinin neler olduğu sorgulanmalıdır.
12. Çevre Dostu Yaklaşımlar: Enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik politikaları, günümüz işletmeleri için giderek daha önemli hale gelmektedir. Veri merkezinin bu konudaki yaklaşımları da değerlendirilebilir.

Bu faktörlerin dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi, işletmelerin ihtiyaçlarına en uygun ve güvenilir colocation hizmetini seçmelerine yardımcı olacaktır.

Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri

Colocation hizmeti alırken veya kullanırken yapılan bazı yaygın hatalar, operasyonel sorunlara ve beklenmedik maliyetlere yol açabilir. Bu hataların farkında olmak ve önleyici tedbirler almak önemlidir.

• Hata: Yetersiz Güç Kapasitesi Planlaması. Müşteriler, sunucularının ve ağ ekipmanlarının toplam güç tüketimini doğru hesaplamamakta ve veri merkezi tarafından tahsis edilen güç limitlerini aşmaktadır. Bu durum, ekipmanların kapanmasına veya performans düşüklüğüne neden olabilir.
  • Çözüm: Tüm ekipmanların detaylı güç tüketim değerlerini belirleyin (etiketleri kontrol edin veya üretici belgelerine başvurun). Toplam güç ihtiyacını hesaplayın ve bunun üzerine %20-30 ek pay bırakarak veri merkezi ile iletişime geçin.
• Hata: Ağ Gecikmesi ve Bant Genişliği Sorunları. Veri merkezinin ağ altyapısını yeterince araştırmamak, düşük bant genişliği veya yüksek gecikme süresi nedeniyle uygulamanın performansını olumsuz etkileyebilir.
  • Çözüm: Veri merkezinin farklı ISP'lerle olan bağlantılarını, mimarisini ve sunduğu bant genişliği seçeneklerini sorgulayın. Mümkünse, hizmet almadan önce test bağlantıları kurun.
• Hata: Fiziksel Güvenlik Önlemlerini Göz Ardı Etmek. Veri merkezinin güvenlik protokollerini yeterince incelememek, yetkisiz erişim riskini artırabilir.
  • Çözüm: Veri merkezinin güvenlik prosedürlerini detaylı olarak anlayın. Erişim kontrol mekanizmalarını, CCTV kapsamını ve güvenlik personelinin varlığını sorgulayın.
• Hata: SLA'nın Detaylarını Anlamamak. SLA'daki garanti edilen çalışma süresi, kesinti durumunda uygulanacak cezalar ve destek hizmetleri konusunda net bir anlayışa sahip olmamak, ileride anlaşmazlıklara yol açabilir.
  • Çözüm: SLA'yı dikkatlice okuyun ve anlamadığınız noktaları veri merkezi yetkililerine sorun. Garanti edilen çalışma süresi yüzdelerinin gerçekçi olduğundan emin olun.
• Hata: "Remote Hands" Hizmetlerinin Kapsamını Dar Tutmak. Acil durumlarda veya basit müdahaleler için veri merkezi personelinin desteğine ihtiyaç duyulabileceği durumlarda, bu hizmetlerin maliyetini veya kullanılabilirliğini göz ardı etmek.
  • Çözüm: "Remote Hands" hizmetlerinin neler kapsadığını (yeniden başlatma, kablo kontrolü, fiziksel kontrol vb.) ve ücretlendirmesini netleştirin. Bu hizmetin acil durum planlarınızın bir parçası olduğundan emin olun.
• Hata: Ölçeklenebilirlik İhtiyaçlarını Yetersiz Değerlendirmek. Başlangıçta ihtiyaç duyulan alanı veya bant genişliğini seçip, gelecekteki büyüme potansiyelini göz ardı etmek, operasyonel darboğazlara neden olabilir.
  • Çözüm: İşletmenizin büyüme projeksiyonlarını veri merkezi ile paylaşın ve altyapının bu büyümeye ne kadar kolay uyum sağlayabileceğini sorgulayın.
• Hata: Gizli Maliyetleri Gözden Kaçırmak. Başlangıçta cazip görünen bir fiyatlandırma, ek hizmetler, aşırı güç tüketimi veya yüksek bant genişliği kullanımı nedeniyle beklenmedik maliyet artışlarına yol açabilir.
  • Çözüm: Tüm potansiyel ek maliyetleri (güç, bant genişliği, "remote hands", ekstra alan vb.) içeren detaylı bir fiyat teklifi isteyin.

Bu yaygın hatalardan kaçınmak, colocation yatırımının daha verimli ve sorunsuz olmasını sağlayacaktır.

Teknik Özellikler ve Standartlar

Colocation hizmetiyle ilgili teknik özellikler ve endüstri standartları, hizmetin güvenilirliğini, performansını ve güvenliğini belirler. Bu standartlar, veri merkezlerinin genel operasyonel kalitesini ve uyumluluğunu gösterir.

• Uptime Garantisi (SLA): Genellikle yüzde olarak ifade edilir. %99.9 veya %99.99 gibi değerler, sunulan hizmetin yüksek erişilebilirliğini gösterir. Bu, yılda sadece birkaç dakika ila birkaç saat arasında kesintiye izin verir.
• Güç Yedekliliği Standartları: N+1, 2N gibi terimler, güç sistemlerinin yedekliliğini ifade eder. N+1, bir bileşenin arızalanması durumunda yedek bir bileşenin devreye girdiğini; 2N ise tüm sistemin çift hatlı ve yedekli olduğunu gösterir.
• Soğutma Kapasitesi: Kabinet başına veya metrekare başına sağlanan soğutma kapasitesi (kW), ekipmanların aşırı ısınmasını önlemek için önemlidir.
• Ağ Bağlantı Protokolleri: Ethernet, fiber optik bağlantılar ve çeşitli ağ protokolleri kullanılır. Bant genişliği genellikle Gbps (saniyede gigabit) veya Tbps (saniyede terabit) cinsinden ifade edilir.
• Fiziksel Güvenlik Standartları: ISO 27001, SOC 2 (Service Organization Control 2) gibi güvenlik ve uyumluluk sertifikaları, veri merkezlerinin sıkı güvenlik prosedürlerine sahip olduğunu gösterir.
• Çevresel Kontrol: Sıcaklık ve nem seviyelerinin belirlenen aralıklarda tutulması (örneğin, sıcaklık 18-27°C, nem %40-60) ekipmanların ömrünü uzatır.
• Rack Boyutları ve Kapasitesi: Standart bir rack kabinet genellikle 42U yüksekliğinde, 600mm genişliğinde ve 1000mm derinliğindedir. Yük taşıma kapasitesi de önemli bir faktördür.
• Yangın Söndürme Sistemleri: Veri merkezleri genellikle gazlı (FM-200, Novec 1230) veya inert gaz tabanlı otomatik yangın söndürme sistemleri kullanır.

Bu teknik özellikler ve standartlar, colocation hizmeti sağlayıcılarının operasyonel yeteneklerini ve sunulan altyapının kalitesini değerlendirmek için temel kriterlerdir.

2026 Sektör Verileri ve İstatistikler

Küresel veri merkezi pazarında colocation hizmetlerinin önemi giderek artmaktadır. İşletmelerin kendi veri merkezlerini kurma maliyetinden kaçınması ve bulut hizmetlerinin sunduğu esnekliği fiziksel donanım kontrolü ile birleştirmek istemesi, colocation'a olan talebi artırmaktadır.

W3Techs 2026 verilerine göre, web sitelerinin %45'inde kullanılan içerik yönetim sistemleri (CMS) ve altyapı çözümleri, sunucu barındırma modellerinde çeşitliliğin devam ettiğini göstermektedir. Statista 2026 raporuna göre, küresel veri merkezi pazarının 2026 yılına kadar 300 milyar doları aşması beklenmektedir ve colocation bu pazarın önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Cloudflare Radar 2026 verilerine göre, internet trafiğinin %70'inden fazlasının mobil cihazlardan gelmesi, düşük gecikme süresi ve yüksek bant genişliği gerektiren colocation hizmetlerinin önemini vurgulamaktadır. Netcraft 2026 araştırmasına göre, aktif web sitesi sayısının 2 milyarı aşması, veri depolama ve işleme ihtiyaçlarının sürekli artacağını ve bu doğrultuda colocation gibi ölçeklenebilir çözümlere olan talebin yükseleceğini işaret etmektedir.

Gartner'ın 2026 projeksiyonlarına göre, hibrit ve çoklu bulut stratejileri yaygınlaşırken, işletmelerin veri yönetimi ve güvenliği konusundaki endişeleri, fiziksel donanım üzerinde daha fazla kontrol sağlayan colocation hizmetlerine olan ilgiyi canlı tutacaktır. Bu nedenle, colocation sağlayıcılarının, artan enerji verimliliği beklentilerini karşılaması ve gelişmiş güvenlik protokolleri sunması gerekmektedir.