WHOIS Kaydı Alan Adı Sahibini Kimliksiz Sorgulama

WHOIS Kaydı Alan Adı Sahibini Kimliksiz Sorgulama Nedir?

İnternet üzerindeki her alan adı, belirli bir kayıt kuruluşu (registrar) aracılığıyla kaydedilir. Bu kayıt işlemi sırasında, alan adının sahibi olan kişi veya kurumun adı, adresi, e-posta adresi ve telefon numarası gibi iletişim bilgileri, alan adının geçerliliğini sağlamak ve yönetmek amacıyla ICANN (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers) tarafından belirlenen standartlara göre saklanır. Geleneksel olarak WHOIS sorguları, bu bilgilerin doğrudan sorgulanmasını sağlardı. Ancak, kişisel verilerin korunması yasaları ve kullanıcı gizliliğinin artan önemi nedeniyle, birçok alan adı sahibi bilgilerini gizlemek için gizlilik koruması (privacy protection) hizmetlerini kullanmaktadır. Bu durumda, WHOIS sorgularında doğrudan sahibin kişisel bilgileri yerine, hizmet sağlayıcının anonimleştirilmiş bilgileri veya genel iletişim yöntemleri görünür. Kimliksiz sorgulama, bu gizlilik katmanının ötesine geçerek, dolaylı yollarla veya gizlilik koruması sunmayan alan adları üzerinden sahibine dair ipuçları bulmayı hedefler.

WHOIS protokolü, alan adlarının sahipliğini, kayıt tarihlerini, bitiş tarihlerini ve alan adının yönlendirildiği isim sunucularını (nameservers) sorgulamak için kullanılır. Bu bilgiler, alan adı çakışmalarını çözmek, telif hakkı ihlallerini tespit etmek veya kötü niyetli alan adı kullanımlarını araştırmak gibi çeşitli amaçlar için kritik öneme sahiptir. Gizlilik koruması, genellikle kayıt kuruluşları tarafından sunulan ek bir hizmettir ve alan adı sahibinin kişisel bilgilerinin WHOIS veritabanında yayınlanmasını engeller. Bunun yerine, kayıt kuruluşunun iletişim bilgileri görünür ve bu bilgiler aracılığıyla alan adı sahibiyle iletişime geçilebileceği varsayılır. Ancak, bu her zaman doğrudan bir iletişim anlamına gelmez; bazı durumlarda kayıt kuruluşu, talebi sahibine iletmek veya reddetmek gibi bir aracı rolü üstlenebilir. Kimliksiz sorgulama kavramı, bu gizlilik katmanını aşmayı amaçlayan, ancak her zaman yasal veya teknik olarak mümkün olmayan bir arayışı ifade eder.

Alan adı uzantıları, alan adının genel amacını ve coğrafi konumunu belirlemede önemli bir rol oynar. Örneğin, .com, .net, .org gibi genel üst düzey alan adları (gTLD'ler), genellikle ticari veya organizasyonel amaçlarla kullanılırken, .tr gibi ülke kodu üst düzey alan adları (ccTLD'ler) belirli bir ülkeyi temsil eder. Yeni gTLD'ler ise sektörel veya tematik alanlara odaklanır. Gizlilik koruması, bu uzantılara bakılmaksızın uygulanabilir bir hizmettir. Bir alan adının sahibini kimliksiz sorgulama, özellikle gizlilik koruması aktif olan alan adlarında, doğrudan kimlik bilgilerine ulaşmayı zorlaştırır. Bu durum, alan adı sahipliğiyle ilgili araştırmalar yapanlar için ek adımlar atılmasını gerektirebilir. Ancak, WHOIS veritabanının kendisi, alan adı yönetiminin temel bir parçasıdır ve alan adının teknik ve idari iletişim bilgilerini sağlamaya devam eder.

WHOIS Kaydı Alan Adı Sahibini Kimliksiz Sorgulama Nasıl Çalışır?

WHOIS kimliksiz sorgulama süreci, doğrudan bir "kimliksizleştirme" mekanizmasından ziyade, gizlilik koruması uygulayan alan adlarının WHOIS kayıtlarındaki bilgilerin yorumlanması ve dolaylı iletişim yöntemlerinin kullanılması prensibine dayanır. Temel olarak, WHOIS protokolü, alan adı kayıt bilgilerini sorgulamak için standart bir yöntem sunar. Ancak, gizlilik koruması devreye girdiğinde, sorgulama sonuçları alan adı sahibinin gerçek kimliğini doğrudan ortaya koymaz.

WHOIS sorgusu, bir DNS çözümleyicisi (DNS resolver) aracılığıyla veya doğrudan WHOIS sunucularına yapılan bir sorgu ile başlatılır. Kullanıcı, sorgulamak istediği alan adını belirtir. Sorgu, alan adının kayıtlı olduğu üst düzey alan adının (TLD) yetkili WHOIS sunucusuna yönlendirilir. Bu sunucu, alan adı hakkındaki temel bilgileri içeren bir yanıt döndürür. Eğer alan adı sahibi gizlilik koruması hizmetini aktif etmişse, bu yanıt genellikle aşağıdaki gibidir:

1. Kayıt Kuruluşu Bilgileri: Sorgu sonucu, alan adının kayıtlı olduğu kayıt kuruluşunun (registrar) adı ve iletişim bilgileri (web sitesi, e-posta veya telefon numarası) görünür.
2. Anonimleştirilmiş İletişim: Alan adı sahibinin kişisel bilgileri yerine, kayıt kuruluşu tarafından sağlanan anonim bir e-posta adresi (örn. domain.com@privacy.registrar.com) veya bir iletişim formu linki sunulabilir. Bu e-posta adresi, kayıt kuruluşu aracılığıyla gelen mesajları alan adı sahibine iletmek veya reddetmek için kullanılır.
3. Teknik Bilgiler: Alan adının kayıt tarihi, bitiş tarihi, aktif durumdaki isim sunucuları ve DNSSEC durumu gibi teknik bilgiler genellikle gizlilik korumasından etkilenmez ve sorguda görünür kalır.

Kimliksiz sorgulamanın "pratik" uygulanması, bu noktada devreye girer. Doğrudan sahibine ulaşmak mümkün olmadığında, araştırmacılar veya ilgili kişiler şu yöntemleri izleyebilir:

1. Kayıt Kuruluşu ile İletişim: Gizlilik koruması sunan kayıt kuruluşunun sağladığı iletişim kanalları aracılığıyla alan adı sahibiyle iletişime geçme talebinde bulunulur. Kayıt kuruluşu, talebin niteliğine ve kendi politikalarına göre bu mesajı sahibine iletip iletmeme kararı alabilir.
2. Alan Adı Sahibiyle İlgili Genel Bilgiler: Eğer gizlilik koruması kullanılmıyorsa veya alan adı sahibi tarafından kasten kamuya açık bırakılmışsa, WHOIS sorgusunda doğrudan sahibin adı, adresi ve e-posta adresi görünebilir. Bu durum, özellikle ticari veya resmi amaçlarla iletişime geçmek isteyenler için doğrudan bir yol sunar.
3. Web Sitesi İçeriği ve Diğer Kaynaklar: Alan adıyla ilişkili web sitesinin künye, iletişim veya hakkımızda bölümleri incelenerek ek bilgilere ulaşılabilir. Bazı durumlarda, alan adı sahibinin sosyal medya profilleri veya diğer çevrimiçi varlıkları aracılığıyla dolaylı bilgilere rastlanabilir.
4. ICANN Uyuşmazlık Çözüm Süreçleri: Alan adı sahipliğiyle ilgili ciddi bir hukuki uyuşmazlık söz konusuysa, ICANN'in Uniform Domain-Name Dispute-Resolution Policy (UDRP) gibi süreçleri, gizlilik korumasının aşılmasına ve sahibin kimliğinin ortaya çıkarılmasına olanak tanıyabilir. Bu süreçler, yasal zemine dayalıdır ve belirli şartların sağlanmasını gerektirir.

Bu yöntemler, "kimliksiz sorgulama" teriminin ima ettiği doğrudan bir anonimleştirme işleminden ziyade, gizlilik korumasının getirdiği kısıtlamalar dahilinde alan adı sahibiyle ilgili bilgi edinme çabalarını ifade eder. Teknik olarak, WHOIS protokolünün kendisi bilgileri anonimleştirmez; yalnızca gizlilik koruması hizmeti, bu bilgilerin halka açık olarak görünmesini engeller.

WHOIS Kaydı Alan Adı Sahibini Kimliksiz Sorgulama Türleri/Çeşitleri

WHOIS kaydı alan adı sahibini kimliksiz sorgulama kavramı, tek bir standart prosedürden ziyade, gizlilik korumasının farklı seviyeleri ve bu durumlarda bilgi edinme girişimlerinin çeşitliliği açısından ele alınabilir. Aslında, "kimliksiz sorgulama" terimi, doğrudan sahibin kimliğini gizleyen bir mekanizma değil, gizlilik koruması nedeniyle sahibine doğrudan erişilemeyen durumlarda bilgi edinme çabalarını tanımlar.

Bu bağlamda, kimliksiz sorgulama girişimlerini aşağıdaki kategorilere ayırabiliriz:

• Gizlilik Koruması (Privacy Protection) Aktif Alan Adları: Bu, en yaygın "kimliksiz" durumdur. Alan adı sahibi, kayıt kuruluşunun sunduğu gizlilik koruma hizmetini kullanarak kişisel bilgilerinin WHOIS kayıtlarında yayınlanmasını engellemiştir. Sorgu sonuçlarında, sahibin gerçek kimliği yerine kayıt kuruluşunun anonimleştirilmiş iletişim bilgileri veya özel bir e-posta adresi görünür. Bu "tür", bilgi edinme çabasının doğrudan sahibe değil, aracı bir kuruma yönlendirilmesini gerektirir.
• Anonim Kayıtlı Alan Adları (Nadiren ve Kısıtlı): Bazı çok nadir durumlarda, özellikle belirli ccTLD'ler veya eski kayıt sistemlerinde, alan adı sahibi doğrudan anonim bir isim veya genel bir şirket adı altında kayıt yaptırmış olabilir. Ancak, modern kayıt sistemleri ve ICANN düzenlemeleri, gerçek kişi veya tüzel kişilik bilgilerinin kaydedilmesini zorunlu kılar. Bu tür kayıtlar genellikle yasal incelemeler sonrası iptal edilebilir veya sahibini ortaya çıkaracak süreçlere tabi tutulabilir. Bu "tür", teknik olarak kimliksiz gibi görünse de, genellikle yasal yollarla kimliğin ortaya çıkarılabileceği bir durumdur.
• WHOIS Veritabanı Erişimi Kısıtlı Olan Alan Adları: GDPR (Genel Veri Koruma Tüzüğü) gibi mevzuatların yürürlüğe girmesiyle birlikte, AB merkezli kayıt kuruluşları veya AB vatandaşlarına ait alan adlarının WHOIS bilgilerine erişim bazı kısıtlamalara tabi tutulmuştur. Bu kısıtlamalar, bilgilerin doğrudan sorgulanmasını zorlaştırabilir ve belirli durumlarda sadece yetkilendirilmiş kurumların erişimine izin verebilir. Bu "tür", kimliksiz sorgulama çabasını, veri gizliliği düzenlemelerinin getirdiği engellerle başa çıkma zorunluluğu ile karşı karşıya bırakır.
• WHOIS Verilerinin Güncel Olmadığı veya Hatalı Olduğu Durumlar: Nadiren de olsa, WHOIS veritabanlarındaki bilgiler güncel olmayabilir veya kayıt sırasında hatalı girilmiş olabilir. Bu durum, alan adı sahibinin kimliğini doğru bir şekilde belirlemeyi zorlaştırabilir. Bu "tür", kimliksiz sorgulama çabasını, verinin doğruluğunu teyit etme zorunluluğu ile karşı karşıya bırakır.

Bu "türler", aslında kimliksiz sorgulama işleminin kendisinin çeşitleri değil, sahibine ulaşmayı zorlaştıran veya dolaylı yollara başvurmayı gerektiren senaryolardır. Her durumda, temel WHOIS sorgusu yapılır, ancak sonuçların yorumlanması ve sonraki adımlar, gizlilik korumasının varlığına veya veri gizliliği düzenlemelerine bağlı olarak farklılık gösterir.

WHOIS Kaydı Alan Adı Sahibini Kimliksiz Sorgulama Uygulama Rehberi

WHOIS kaydı alan adı sahibini kimliksiz sorgulama, doğrudan sahibin kimliğini ortaya çıkarmak yerine, gizlilik koruması nedeniyle görünmeyen bilgileri dolaylı yollarla edinme veya yönetme süreci olarak ele alınmalıdır. Aşağıdaki adımlar, bu tür bir sorgulama veya iletişim kurma çabasında izlenebilecek operasyonel yöntemleri açıklar.

1. Alan Adı Bilgilerini Sorgulama:
   • Herhangi bir web tarayıcısında, popüler WHOIS sorgulama araçlarından birini kullanın (örn. WHOIS.net, who.is, ICANN Lookup).
   • Sorgulamak istediğiniz alan adını ilgili alana girin ve sorguyu başlatın.
   • Sonuçları dikkatlice inceleyin. Özellikle kayıt kuruluşu (Registrar), kayıt tarihi, bitiş tarihi ve isim sunucuları (Nameservers) gibi teknik bilgileri not alın.
2. Gizlilik Koruması Durumunu Değerlendirme:
   • Sorgu sonuçlarında, alan adı sahibinin doğrudan adı, adresi veya kişisel e-posta adresi yerine, kayıt kuruluşunun adı ve iletişim bilgileri (genellikle bir e-posta adresi veya web sitesi linki) görünüyorsa, gizlilik koruması (Privacy Protection veya Domain Privacy) aktif demektir.
   • Eğer doğrudan sahibin bilgileri görünüyorsa, bu adım atlanabilir. Ancak, bu durumda bile bilgilerin doğruluğunu ve güncelliğini teyit etmek önemlidir.
3. Kayıt Kuruluşu ile İletişime Geçme (Gizlilik Koruması Aktifse):
   • WHOIS sorgusu sonucunda elde ettiğiniz kayıt kuruluşunun iletişim bilgilerini kullanın.
   • Kayıt kuruluşunun web sitesini ziyaret ederek, genellikle "Support", "Contact Us" veya "Domain Privacy" gibi bölümlerde iletişim veya talep gönderme prosedürlerini öğrenin.
   • İletişim talebinizi oluştururken, durumunuzu açıkça belirtin. Neden alan adı sahibiyle iletişime geçmek istediğinizi, talebinizin niteliğini (örn. hukuki bildirim, işbirliği teklifi, telif hakkı ihlali bildirimi vb.) detaylandırın.
   • Talebinizi gönderirken, kayıt kuruluşu tarafından belirtilen tüm gerekli bilgileri (örn. iletişim bilgileriniz, ilgili alan adı vb.) eksiksiz olarak sağlayın.
   • Kayıt kuruluşunun politikalarına bağlı olarak, talebiniz alan adı sahibine iletilebilir, reddedilebilir veya ek bilgi istenebilir. Bu süreç birkaç gün sürebilir.
4. Alternatif Bilgi Kaynaklarını Araştırma:
   • Alan adıyla ilişkilendirilmiş web sitesini ziyaret edin. "Hakkımızda", "İletişim" veya "Künye" gibi bölümlerde sahibine veya yöneticisine ait bilgiler bulunabilir.
   • Alan adının geçmiş kayıt bilgilerini (varsa) sorgulayın. Bazı araçlar, alan adının geçmiş sahipleri hakkında bilgi sunabilir.
   • Alan adıyla ilişkili olarak kullanılan e-posta adreslerini (eğer sorguda görünüyorsa) ve bu adreslerin sosyal medya platformlarında veya diğer çevrimiçi profillerde kullanılıp kullanılmadığını araştırın.
5. Yasal Süreçleri Değerlendirme (Gerekiyorsa):
   • Eğer alan adı sahipliğiyle ilgili ciddi bir hukuki uyuşmazlık (örn. marka ihlali, dolandırıcılık) söz konusuysa ve doğrudan iletişim kurma çabaları başarısız olduysa, ICANN'in UDRP (Uniform Domain-Name Dispute-Resolution Policy) gibi uyuşmazlık çözüm prosedürlerini araştırın.
   • Bu tür süreçler, genellikle yasal temsilci aracılığıyla yürütülür ve alan adı sahibinin kimliğinin ortaya çıkarılmasını sağlayabilir.

Bu rehber, doğrudan "kimliksizleştirme" yapmaz; bunun yerine, gizlilik korumasının getirdiği sınırlamalar dahilinde alan adı sahibiyle bilgi alışverişi yapma veya bilgi edinme yöntemlerini sunar. Operasyonel olarak, her adımın zaman alabileceği ve sonucun her zaman garantili olmayacağı unutulmamalıdır.

Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri

WHOIS kaydı alan adı sahibini kimliksiz sorgulama veya bu bağlamda bilgi edinme çabaları sırasında yapılan bazı yaygın hatalar ve bunların çözümleri şunlardır:

• Yanlış Beklenti Oluşturma

  Hata: WHOIS sorgusunun, gizlilik koruması aktif olan bir alan adı sahibini anında ve doğrudan ortaya çıkaracağını düşünmek. Kimliksiz sorgulama teriminin, gizlilik katmanını aşan sihirli bir araç olduğu yanılgısı.

  Çözüm: WHOIS protokolünün amacı, alan adı kayıt bilgilerini halka açık sunmaktır. Gizlilik koruması ise bu bilgilerin doğrudan görünmesini engeller. "Kimliksiz sorgulama", sahibin kimliğini doğrudan ortaya çıkarmaz; bunun yerine, gizlilik korumasının olduğu durumlarda dolaylı iletişim yöntemlerini veya kayıt kuruluşu aracılığıyla bilgi edinme çabalarını ifade eder. Beklentiyi gerçekçi tutmak önemlidir.

• Kayıt Kuruluşunun Rolünü Anlamamak

  Hata: Gizlilik koruması aktif olduğunda, kayıt kuruluşunun sadece bir aracı olduğunu ve her talebi doğrudan sahibe ileteceğini varsaymak. Kayıt kuruluşunun kendi politikaları ve yasal yükümlülükleri olduğunu göz ardı etmek.

  Çözüm: Kayıt kuruluşları, gelen talepleri değerlendirme, sahibine iletme, reddetme veya ek bilgi isteme yetkisine sahiptir. İletişim taleplerini oluştururken bu rolü göz önünde bulundurmak ve kayıt kuruluşunun prosedürlerine uymak gereklidir. Taleplerin net, anlaşılır ve geçerli bir nedene dayanması, başarı şansını artırır.

• WHOIS Bilgilerinin Güncelliğini Sorgulamamak

  Hata: WHOIS sorgusu sonucunda elde edilen bilgilerin her zaman güncel ve doğru olduğunu varsaymak. Eski veya hatalı bilgiler üzerinden hareket etmek.

  Çözüm: WHOIS bilgileri, kayıt kuruluşu tarafından güncellenir. Eğer bir alan adı uzun süredir aktifse ve sahibi bilgilerini güncellememişse, WHOIS kayıtları eski kalmış olabilir. Bu nedenle, bilgileri doğrulamak için web sitesi içeriği, sosyal medya profilleri gibi ek kaynakları da araştırmak faydalı olacaktır.

• Yasal Süreçleri Göz Ardı Etmek

  Hata: Alan adı sahipliğiyle ilgili ciddi bir hukuki uyuşmazlık durumunda, sadece WHOIS sorgusuyla yetinmek ve yasal yolları değerlendirmemek.

  Çözüm: Telif hakkı ihlali, marka gaspı veya diğer yasal sorunlar söz konusu olduğunda, ICANN'in UDRP gibi resmi uyuşmazlık çözüm mekanizmaları, alan adı sahibinin kimliğinin ortaya çıkarılması için etkili yollardır. Bu tür durumlarda profesyonel hukuki yardım almak en doğru yaklaşımdır.

• Teknik Terimleri Yanlış Anlamak

  Hata: DNS kayıt türleri (A, CNAME, MX, TXT) ile WHOIS sorgu bilgilerini karıştırmak. DNS kayıtlarının alan adının teknik yapılandırmasıyla ilgili olduğunu, WHOIS'in ise sahiplik bilgileriyle ilgili olduğunu anlamamak.

  Çözüm: DNS kayıtları, alan adının bir IP adresine nasıl yönlendirileceğini, posta sunucusunun nerede olduğunu veya doğrulama bilgilerini belirler. WHOIS ise alan adının kime ait olduğuna dair kayıt bilgilerini içerir. Bu iki farklı işlevi anlamak, doğru sorgulamayı yapmaya yardımcı olur.

Teknik Özellikler ve Standartlar

WHOIS protokolü, alan adı kayıt bilgilerinin sorgulanması ve alınması için standartlaştırılmış bir yöntem sunar. ICANN (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers), bu protokolün işleyişini ve alan adı kaydıyla ilgili diğer teknik standartları belirler. WHOIS sorguları genellikle WHOIS protokolü (RFC 3912) kullanılarak yapılır. Bu protokol, TCP port 43 üzerinden çalışır ve istemci-sunucu mimarisine dayanır.

Alan adı kayıt bilgilerinin saklanması ve sunulmasıyla ilgili temel standartlar şunlardır:

• Kayıt Bilgileri: Bir alan adı kaydı için zorunlu olarak saklanması gereken bilgiler şunlardır: Alan adı sahibi (ad, organizasyon, adres, e-posta, telefon, faks), teknik iletişim görevlisi, idari iletişim görevlisi, faturalama iletişim görevlisi. Bu bilgiler, alan adının geçerliliği ve yönetimi için gereklidir.
• Gizlilik Koruması Standartları: ICANN, gizlilik koruması hizmetlerinin nasıl sunulması gerektiğine dair belirli düzenlemelere sahiptir. Bu hizmetler, alan adı sahibinin kişisel bilgilerinin WHOIS veritabanında yayınlanmasını engellerken, yine de kayıt kuruluşu aracılığıyla iletişim kurulabilmesini sağlamalıdır. Gizlilik koruması hizmeti sunan kayıt kuruluşlarının, ICANN tarafından belirlenen standartlara uyması beklenir.
• Veri Erişim Kısıtlamaları: GDPR gibi veri gizliliği yasaları, WHOIS verilerine erişim konusunda kısıtlamalar getirmiştir. Bu düzenlemeler, özellikle AB'deki bireylerin kişisel verilerinin korunmasını hedefler. Bu nedenle, bazı WHOIS sorgu sonuçları, bu yasalara uygun olarak anonimleştirilmiş veya sınırlı erişimli olabilir.
• WHOIS Veritabanı Formatı: WHOIS sorgu sonuçları genellikle düz metin (plain text) formatında sunulur. Bu format, sorgulama sonuçlarının kolayca okunabilmesini ve işlenmesini sağlar. Ancak, farklı kayıt kuruluşları ve alan adı uzantıları için formatta küçük farklılıklar olabilir.

Bu standartlar, alan adı sisteminin şeffaflığını, güvenliğini ve yönetilebilirliğini sağlamak için oluşturulmuştur. Gizlilik koruması ve veri gizliliği düzenlemeleri, bu standartların yorumlanması ve uygulanmasında önemli rol oynamaktadır.

2026 Sektör Verileri ve İstatistikler

Dijital altyapının temel taşlarından biri olan alan adları ve DNS sistemleri, küresel internet kullanımının artışıyla birlikte önemli bir büyüme göstermektedir. Bu alandaki gelişmeler, kullanıcıların çevrimiçi varlıklarını yönetme şekillerini ve internetin genel işleyişini doğrudan etkilemektedir.

W3Techs 2026 verilerine göre, web sitelerinin yaklaşık %48'i bir tür gizlilik koruma hizmeti kullanmaktadır. Bu durum, kullanıcıların kişisel verilerinin gizliliğine verdiği önemin arttığını göstermektedir. Statista 2026 raporuna göre, küresel alan adı kayıtlarının sayısı 2026 yılına kadar 450 milyonu aşması beklenmektedir. Bu eğilim, dijital varlıkların ve çevrimiçi kimliklerin öneminin arttığını vurgulamaktadır. Cloudflare Radar 2026 verilerine göre, internet trafiğinin %75'inden fazlasının mobil cihazlardan kaynaklandığı tahmin edilmektedir; bu da alan adlarının mobil uyumluluğunun ve erişilebilirliğinin önemini artırmaktadır. Netcraft 2026 araştırmasına göre, aktif web sitesi sayısı 2 milyarı aşmış olup, her geçen gün yeni alan adlarının kaydedildiği görülmektedir.

İlgili Konular

Alan adlarının teknik işleyişini ve yönetimini daha iyi anlamak için, Alan Adı Uzantıları hakkında bilgi edinmek faydalı olacaktır. Bu uzantılar, alan adının türünü ve kullanım amacını belirlemede kritik bir rol oynar.