Colocation Hizmeti İçin Teknik Gereksinimler

Colocation Hizmeti Nedir?

Colocation hizmeti, şirketlerin IT altyapısını dış kaynak kullanarak verimli bir şekilde yönetmelerine olanak tanır. Bu modelde, şirketler sunucu, depolama ve ağ ekipmanlarını satın alır ve bunları veri merkezindeki özel bir kabine veya alana yerleştirir. Veri merkezi, bu ekipmanların çalışması için gereken temel altyapıyı sağlar. Bu, şirketlerin sunucu odası maliyetlerinden, soğutma sistemlerinden, enerji kesintisi önlemlerinden ve fiziksel güvenlikten tasarruf etmesini sağlar. Colocation, özellikle büyüme potansiyeli olan veya mevcut altyapısını daha güvenli ve ölçeklenebilir bir ortama taşımak isteyen orta ve büyük ölçekli işletmeler için ideal bir çözümdür.

Colocation modelinin temel avantajlarından biri, donanım üzerinde tam kontrol imkanı sunmasıdır. Şirketler, kendi seçtikleri donanımı kullanabilir, yazılım yapılandırmalarını özelleştirebilir ve güvenlik politikalarını doğrudan uygulayabilirler. Bu esneklik, özellikle özel gereksinimleri olan veya mevzuatlara uyum sağlamak zorunda olan kuruluşlar için kritik öneme sahiptir. Ayrıca, colocation, bulut veya VPS gibi yönetilen hizmetlere kıyasla genellikle daha öngörülebilir maliyetler sunar, çünkü giderler büyük ölçüde donanım yatırımına ve veri merkezine ödenen alan ve bant genişliği ücretlerine odaklanır.

Colocation Nasıl Çalışır?

Colocation hizmeti, birkaç temel adımdan oluşan bir süreçle işler:

1. İhtiyaç Analizi ve Planlama: Müşteri, sunucu sayısı, güç gereksinimi, depolama alanı, ağ bağlantısı bant genişliği ve fiziksel güvenlik gibi detayları içeren kapsamlı bir ihtiyaç analizi yapar. Bu analiz sonucunda, hangi tür kabin veya alanın (örneğin, 1U rack alanı, yarım kabin, tam kabin) gerektiği belirlenir.
2. Veri Merkezi Seçimi ve Anlaşma: Müşteri, konum, güvenlik sertifikaları, ağ bağlantısı seçenekleri, güç yedekliliği ve soğutma kapasitesi gibi kriterlere göre uygun bir veri merkezi seçer. Ardından, hizmet seviyesi anlaşması (SLA) imzalanır ve sağlayıcının sunduğu hizmetler (güç, soğutma, fiziksel erişim, ağ bağlantısı) detaylandırılır.
3. Donanım Kurulumu: Müşteri, kendi sunucu, depolama ve ağ ekipmanlarını veri merkezine fiziksel olarak teslim eder. Veri merkezi personeli, müşterinin talimatları doğrultusunda ekipmanların belirlenen kabine veya alana kurulumunu gerçekleştirir. Bu genellikle 1U, 2U gibi rack birimleri bazında veya tam kabinler şeklinde olur.
4. Ağ Bağlantısı Yapılandırması: Müşteri, veri merkezinin ağ altyapısına kendi ekipmanlarını bağlar. Bu, veri merkezi sağlayıcısının sunduğu fiber optik kablolar aracılığıyla müşterinin router veya switch'lerine bağlanmayı içerir. Bant genişliği seçimi ve IP adresi tahsisi bu aşamada yapılır.
5. Güç ve Soğutma Bağlantısı: Sunucular, veri merkezinin sağladığı yedekli güç kaynaklarına (UPS ve jeneratörler) ve soğutma sistemlerine bağlanır. Her bir ekipmanın güç tüketimi ve termal çıktısı dikkate alınarak yeterli kapasite sağlanır.
6. Erişim ve Yönetim: Müşteri, belirlenen güvenlik prosedürleri dahilinde veri merkezine fiziksel erişim hakkına sahip olur. Uzaktan yönetim için VPN, SSH veya özel yönetim ağları kullanılabilir. Veri merkezleri genellikle 7/24 güvenlik, CCTV izleme ve personel desteği sunar.
7. Operasyon ve Bakım: Müşteri, kendi sunucularının işletim sistemlerini, uygulamalarını ve ağ yapılandırmalarını uzaktan veya fiziksel olarak yönetir. Veri merkezi ise altyapının (güç, soğutma, fiziksel güvenlik) sorunsuz çalışmasını sağlar.

Colocation altyapısı, katmanlı bir güvenlik modeli üzerine kuruludur. Fiziksel güvenlik, çoklu erişim kontrol noktaları, kimlik doğrulama sistemleri ve sürekli video gözetimi ile sağlanır. Çevresel kontroller, hassas sıcaklık ve nem seviyelerinin korunmasını içerir. Ağ güvenliği ise genellikle müşterinin kendi güvenlik duvarları ve veri merkezi sağlayıcısının sunduğu temel ağ izolasyonu ile desteklenir. Deprem, yangın ve su baskını gibi doğal afetlere karşı alınan önlemler de colocation veri merkezlerinin önemli bir parçasıdır.

Colocation Türleri

Colocation hizmetleri, sunulan alan ve kaynak miktarına göre farklı türlerde sunulur. Bu türler, farklı iş yükü gereksinimleri ve bütçeler için çözümler sağlar:

• Rack Alanı (Unit-based Colocation): Bu, en yaygın colocation türüdür. Müşteriler, sunucularını veya diğer ağ ekipmanlarını standart 19 inçlik sunucu raflarına yerleştirirler. Veri merkezi, müşteriye belirli sayıda rack ünitesi (U olarak ifade edilir, 1U=yaklaşık 4.4 cm yükseklik) veya tam bir rack kabini (genellikle 42U) sunar. Güç, soğutma ve bant genişliği bu alana göre tahsis edilir. Bu tür, orta ölçekli işletmeler ve belirli sayıda sunucusu olan kuruluşlar için uygundur.
• Kabin (Cabinet/Cage Colocation): Tam bir rack kabininin ötesinde, müşteriye özel kilitli bir bölge veya kafes alanı sunulur. Bu, birden fazla rack kabini veya daha geniş bir fiziksel alan gerektiren kuruluşlar için daha fazla esneklik ve güvenlik sağlar. Özellikle yüksek yoğunluklu sunucu kurulumları veya özel ağ ekipmanları için tercih edilebilir.
• Bölüm veya Özel Oda (Suite/Private Room Colocation): Daha büyük ölçekli kuruluşlar veya yüksek güvenlik gereksinimleri olanlar için ayrılmış özel odalar veya bölümler sunulur. Bu alanlar, şirketin kendi fiziksel erişim kontrollerini ve düzenlemelerini yapmasına olanak tanır. Bu, tamamen bağımsız bir operasyonel alan isteyen büyük ölçekli kurumsal müşteriler için idealdir.
• Yüksek Yoğunluklu Güç ve Soğutma: Bazı veri merkezleri, geleneksel sunucu raflarından daha fazla güç ve soğutma gerektiren özel yüksek yoğunluklu bilgi işlem donanımları için optimize edilmiş alanlar sunar. Bu, HPC (High-Performance Computing) veya yapay zeka iş yükleri gibi özel uygulamalar için gereklidir.

Bu türler arasında seçim yaparken, gereksinim duyulan fiziksel alan (rack sayısı, kabin boyutu), güç tüketimi (kVA), soğutma kapasitesi, ağ bağlantısı gereksinimleri ve güvenlik seviyesi gibi faktörler göz önünde bulundurulmalıdır. Her bir colocation türü, farklı ölçeklerdeki operasyonel ihtiyaçlara yönelik olarak tasarlanmıştır.

Colocation Uygulama Rehberi

Colocation hizmeti kurulumu, dikkatli planlama ve operasyonel süreçleri gerektirir. İşte adım adım bir uygulama rehberi:

1. Detaylı Kapasite Planlaması:
   • Sunucu ve Cihaz Envanteri: Kurulacak tüm sunucuların, depolama birimlerinin ve ağ ekipmanlarının fiziksel boyutlarını (rack ünitesi), güç tüketimini (Watt veya Amper) ve termal çıktısını (BTU/saat) belirleyin.
   • Güç Gereksinimi Hesaplaması: Toplam güç tüketimini hesaplayın ve veri merkezinin sunduğu güç seçeneklerini (örneğin, 15A, 20A, 30A devreler) göz önünde bulundurun. Yedeklilik için PDU (Power Distribution Unit) konfigürasyonunu planlayın.
   • Ağ Bant Genişliği İhtiyacı: Mevcut ve gelecekteki trafik hacmini tahmin ederek gerekli bant genişliği miktarını belirleyin. Veri merkezinin sunduğu port hızlarını (1Gbps, 10Gbps, 40Gbps vb.) ve taşıyıcı çeşitliliğini değerlendirin.
   • Fiziksel Alan Belirlemesi: Sunucu ve ekipmanlar için gereken rack ünitesi sayısını ve varsa özel güvenlik gereksinimlerine göre kabin veya özel oda ihtiyacını netleştirin.
2. Veri Merkezi Sağlayıcısı ile Sözleşme ve SLA Oluşturma:
   • Teknik Gereksinimleri İletme: Planladığınız kapasite ve teknik gereksinimleri sağlayıcıya eksiksiz iletin.
   • SLA Detaylarını Gözden Geçirme: Güç (kesinti toleransı, yedeklilik), soğutma (sıcaklık/nem sınırları), ağ (gecikme süresi, paket kaybı oranları), fiziksel erişim (çalışma saatleri, güvenlik protokolleri) ve destek (müdahale süreleri) konularında SLA maddelerini dikkatlice inceleyin.
   • Maliyetlendirme ve Faturalandırma: Alan, güç, bant genişliği, ek hizmetler (uzaktan el müdahalesi, konsol erişimi) ve olası aşım ücretleri hakkında net bir anlayış geliştirin.
3. Donanım Hazırlığı ve Lojistik:
   • Ekipmanların Etiketlenmesi: Tüm sunucuları ve cihazları, veri merkezinde kolayca tanımlanabilmeleri için net bir şekilde etiketleyin (örneğin, şirket adı, cihaz modeli, envanter numarası).
   • Taşıma Planı: Ekipmanların veri merkezine güvenli bir şekilde taşınması için lojistik planı yapın. Hassas ekipmanlar için özel taşıma yöntemleri gerekebilir.
   • Uzaktan Erişim Araçları: Kurulum ve ilk yapılandırma için KVM over IP, seri konsol adaptörleri veya uzaktan yönetim kartları (iDRAC, iLO, BMC) gibi araçların çalıştığından emin olun.
4. Veri Merkezinde Kurulum ve Yapılandırma:
   • Fiziksel Yerleştirme: Veri merkezi personelinin yardımıyla ekipmanları belirlenen rack'lere monte edin. Cihazların hava akışını engelleyecek şekilde yerleştirilmediğinden emin olun.
   • Güç ve Ağ Bağlantıları: Sunucuları PDU'lara bağlayın ve veri merkezi tarafından sağlanan ağ portlarına kendi ağ kablolarınızı çekin.
   • Temel Ağ Yapılandırması: Sunuculara IP adreslerini atayın, ağ geçidini ve DNS sunucularını ayarlayın.
   • Uzaktan Yönetim Erişimi: Uzaktan yönetim kartlarınızın (iDRAC, iLO vb.) IP adreslerini yapılandırın ve veri merkezinin ağından bu adreslere erişimin mümkün olduğundan emin olun.
   • Test ve Doğrulama: Tüm bağlantıları, güç durumunu ve temel ağ erişilebilirliğini test edin.
5. Operasyonel Süreçlerin Tanımlanması:
   • İzleme Sistemleri: Sunucu performansı, sıcaklık, güç tüketimi ve ağ trafiği için izleme çözümlerini kurun.
   • Yedekleme ve Kurtarma: Veri yedekleme politikalarınızı gözden geçirin ve colocation ortamında uygulanabilirliğini sağlayın.
   • Güvenlik Politikaları: Fiziksel ve siber güvenlik politikalarınızı colocation ortamına uyarlayın.
   • Acil Durum Planları: Olası kesintiler veya arızalar için acil durum müdahale planları oluşturun.

Colocation kurulumu sırasında, veri merkezi personelinin sunduğu "hands-on" veya "remote hands" hizmetlerinden faydalanmak, kurulum sürecini hızlandırabilir ve olası hataları azaltabilir. Bu hizmetler, fiziksel müdahale gerektiren görevler için veri merkezi personeline uzaktan talimat verme veya doğrudan fiziksel müdahale yaptırma imkanı sunar.

Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri

Colocation hizmeti kurulumu ve yönetimi sırasında karşılaşılabilecek bazı yaygın hatalar ve bunlara yönelik çözümler şunlardır:

• Hata: Yetersiz Güç Kapasitesi Planlaması
  • Açıklama: Sunucuların ve ağ ekipmanlarının toplam güç tüketimi, sağlanan devre veya PDU kapasitesini aşar. Bu, aşırı yüklenmeye, devre kesintilerine ve donanım arızalarına yol açabilir.
  • Çözüm: Kurulum öncesinde tüm cihazların güç gereksinimlerini detaylı bir şekilde hesaplayın. Veri merkezinin sunduğu güç seçeneklerini (devre amperajı, PDU tipleri) anlayın ve kapasiteyi %20-25 oranında aşırı rezerve ile planlayın.
• Hata: Yanlış veya Yetersiz Ağ Yapılandırması
  • Açıklama: IP adresi çakışmaları, yanlış yönlendirme veya yetersiz bant genişliği nedeniyle ağ erişim sorunları yaşanması.
  • Çözüm: Kurulumdan önce IP planınızı netleştirin. Veri merkezinin ağ altyapısını ve kendi ağ cihazlarınızın (router, switch) yapılandırmasını uyumlu hale getirin. Gerekli bant genişliğini doğru tahmin edin ve veri merkezi sağlayıcısıyla olası ölçeklendirme seçeneklerini konuşun.
• Hata: Yetersiz Fiziksel Güvenlik veya Erişim Kontrolü
  • Açıklama: Yetkisiz personelin sunucu odasına erişmesi veya ekipmanlara müdahale etmesi.
  • Çözüm: Veri merkezinin güvenlik protokollerini tam olarak anlayın ve kendi erişim politikalarınızı buna göre düzenleyin. Kilitli kabinler veya özel odalar kullanmayı değerlendirin.
• Hata: Yanlış Soğutma ve Hava Akışı Yönetimi
  • Açıklama: Sunucuların sıcaklık sınırlarını aşması veya hot-spot'ların oluşması, donanım ömrünü kısaltır ve arızalara yol açar.
  • Çözüm: Cihazları rack'lere yerleştirirken ön-arka hava akışını sağlayacak şekilde düzenleyin. Veri merkezinin soğutma sisteminin kapasitesini ve etkinliğini kontrol edin.
• Hata: SLA Maddelerinin Anlaşılmaması veya İhmal Edilmesi
  • Açıklama: Hizmet kesintisi durumunda müdahale süreleri, sorumluluklar veya performans beklentileri konusunda yanlış anlaşılmalar yaşanması.
  • Çözüm: Hizmet Seviyesi Anlaşması'nı (SLA) dikkatlice okuyun ve tüm maddelerini anlayın. Özellikle güç, ağ ve destek ile ilgili garantileri netleştirin.
• Hata: Uzaktan Yönetim Araçlarının (Remote Management) Yapılandırılmaması
  • Açıklama: Fiziksel olarak veri merkezine gidemediğiniz durumlarda sunuculara erişememek.
  • Çözüm: Tüm sunucularınızda iDRAC, iLO, BMC gibi uzaktan yönetim kartlarının kurulu olduğundan, IP adreslerinin yapılandırıldığından ve veri merkezinin ağından erişilebilir olduğundan emin olun.

Bu hatalardan kaçınmak için, colocation sürecinin her aşamasında detaylı planlama, doğru teknik bilgi ve veri merkezi sağlayıcısıyla etkili iletişim kritik öneme sahiptir.

Teknik Özellikler ve Standartlar

Colocation hizmetleri, belirli endüstri standartlarına ve teknik özelliklere uymak zorundadır. Bu standartlar, hizmetin güvenilirliğini, güvenliğini ve performansını sağlamayı amaçlar:

• Fiziksel Alan: Genellikle 19 inç endüstri standardı sunucu rafları kullanılır. Rack üniteleri (U) yükseklik ölçüsü olarak kabul görür (1U ≈ 4.45 cm).
• Güç: Veri merkezleri genellikle standart devreler (örneğin, 15A, 20A, 30A @ 208V veya 120V) veya daha yüksek kapasiteli özel devreler sunar. Güç dağıtım üniteleri (PDU'lar) genellikle müşteriye sağlanır veya kurulum sırasında entegre edilir. UPS (Kesintisiz Güç Kaynağı) ve jeneratör yedekliliği standarttır.
• Soğutma: HVAC (Isıtma, Havalandırma ve Klima) sistemleri, sunucu odası sıcaklığını ve nemini belirli aralıklarda (örneğin, sıcaklık 18-27°C, nem %40-60) tutacak şekilde tasarlanmıştır. Sıcak ve soğuk koridor konfigürasyonları hava akışını optimize etmek için yaygın olarak kullanılır.
• Ağ Bağlantısı: Fiber optik kablolama standarttır. Müşteriler genellikle kendi ağ ekipmanlarını (router, switch) getirerek veri merkezinin anahtar teslim ağ altyapısına bağlanırlar. Bant genişliği, müşterinin ihtiyacına göre ölçeklenebilir şekilde sunulur (örneğin, 1Gbps, 10Gbps, 100Gbps portlar). Çeşitli telekom taşıyıcılarına erişim (carrier-neutrality) önemli bir özelliktir.
• Güvenlik Standartları:
  • Fiziksel Güvenlik: ISO 27001, SOC 1, SOC 2, TIA-942 gibi standartlar genellikle veri merkezlerinin fiziksel ve operasyonel güvenliği için bir çerçeve sunar.
  • Erişim Kontrolü: Kart okuyucular, biyometrik taramalar, güvenlik kameraları (CCTV) ve 7/24 güvenlik personeli gibi önlemler uygulanır.
  • Çevresel Kontroller: Yangın algılama ve söndürme sistemleri, su baskını sensörleri ve çevresel izleme sistemleri bulunur.
• Uluslararası Standartlar:
  • TIA-942: Veri merkezi altyapısı için telekomünikasyon standartlarını belirler.
  • Uptime Institute Tier Seviyeleri: Veri merkezlerinin yedeklilik ve süreklilik kapasitesini tanımlar (Tier I'den Tier IV'e kadar).
  • ISO 27001: Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi standardıdır.
  • SOC 1/2/3: Finansal raporlama ve hizmet organizasyonları için denetim standartlarıdır.

Bu standartlara uyum, colocation hizmetlerinin yüksek düzeyde güvenilirlik, güvenlik ve performans sunmasını garanti eder. Müşteriler, veri merkezi sağlayıcısının bu standartlara uygunluğunu ve ilgili sertifikalarını sorgulamalıdır.

2026 Sektör Verileri ve İstatistikler

Colocation pazarının büyüklüğü ve benimsenme oranları, teknoloji ve iş dünyası için kritik öneme sahiptir. Geleceğe yönelik projeksiyonlar, bu hizmetin önemini daha da artırmaktadır:

• Statista 2026 raporuna göre, küresel veri merkezi pazarının 2026 yılına kadar 700 milyar doları aşması beklenmektedir. Bu büyümenin önemli bir kısmı, artan veri depolama ve işleme ihtiyaçlarından kaynaklanmaktadır.
• Gartner'ın 2026 öngörülerine göre, kurumsal IT harcamalarındaki artış, özellikle hibrit bulut stratejilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, colocation hizmetlerine olan talebi artıracaktır. Şirketler, özel altyapı ve bulut çözümlerini bir arada kullanma eğilimindedir.
• IDC'nin 2026 pazar analizleri, colocation pazarının yıllık bileşik büyüme oranının (CAGR) %10 civarında olacağını ve bu büyümenin özellikle gelişmekte olan pazarlarda ve büyük kurumsal müşteriler tarafından yönlendirileceğini göstermektedir.
• Data Center Frontier'ın 2026 tahminlerine göre, enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik, colocation veri merkezleri için giderek daha önemli hale gelecektir. Şirketler, çevresel etkilerini azaltmak için daha yeşil veri merkezlerini tercih edecektir.

Bu veriler, colocation hizmetlerinin sadece büyük kuruluşlar için değil, aynı zamanda ölçeklenebilirlik, güvenilirlik ve maliyet etkinliği arayan daha geniş bir işletme yelpazesi için de stratejik bir çözüm olmaya devam edeceğini göstermektedir. Özellikle bulut bilişim ve yapay zeka gibi alanlardaki gelişmeler, veri depolama ve işleme gereksinimlerini artırarak colocation altyapısına olan ihtiyacı da tetikleyecektir.