Nginx Reverse Proxy Nasıl Yapılandırılır?

Nginx Reverse Proxy Nedir?

Nginx, yüksek performanslı bir web sunucusu ve ters proxy olarak tasarlanmıştır. Orijinal olarak bir web sunucusu olarak geliştirilmiş olsa da, ters proxy yetenekleri sayesinde modern web mimarilerinde kritik bir rol oynamaktadır. Ters proxy, istemci ile sunucu arasında bir aracı görevi görür. İstemci, isteği ters proxy'ye gönderir, ters proxy ise bu isteği uygun arka uç sunucusuna yönlendirir. Arka uç sunucusundan gelen yanıt da ters proxy aracılığıyla istemciye iletilir. Bu yapı, performansı artırmak, güvenliği sağlamak, yükü dengelemek ve ölçeklenebilirliği kolaylaştırmak gibi birçok avantaj sunar. Nginx'in olay odaklı ve asenkron mimarisi, onu ters proxy görevleri için oldukça verimli hale getirir.

Kullanım alanları arasında yük dengeleme, SSL sonlandırma, statik içerik sunumu, caching, sıkıştırma ve güvenlik duvarı işlevleri bulunur. Özellikle yüksek trafikli web siteleri ve mikroservis mimarileri için vazgeçilmezdir. Nginx'in bu yetenekleri, Apache vs Nginx Hangisi Daha İyi? makalesinde de belirtildiği gibi, onu popüler bir tercih haline getirmektedir.

Nginx Reverse Proxy Nasıl Çalışır?

Nginx reverse proxy'nin işleyişi, istemci isteklerinin alınması, işlenmesi ve arka uç sunucularına yönlendirilmesi üzerine kuruludur.

1. İstemci İsteği: Bir kullanıcı web tarayıcısı aracılığıyla bir web sitesine erişmek istediğinde, istek doğrudan ilgili web sunucusuna değil, Nginx reverse proxy'sine ulaşır.
2. İstek Analizi: Nginx, gelen isteği alır ve yapılandırmasına göre analiz eder. Bu analiz, isteğin hangi arka uç sunucusuna yönlendirileceğini belirlemek için URL, host başlığı, HTTP metodu gibi çeşitli kriterleri içerebilir.
3. Arka Uç Sunucusuna Yönlendirme: Nginx, isteği belirlenen arka uç sunucusuna (veya sunucularına) iletir. Bu aşamada, Nginx orijinal istemci IP adresini arka uç sunucusuna iletmek için özel HTTP başlıkları (örneğin, X-Forwarded-For) ekleyebilir.
4. Arka Uç İşlemi: Arka uç sunucusu, ilgili isteği işler ve bir yanıt oluşturur. Bu yanıt, bir web sayfası, API cevabı veya başka bir veri olabilir.
5. Yanıtın İstemciye İletilmesi: Arka uç sunucusundan gelen yanıt, tekrar Nginx reverse proxy'sine ulaşır. Nginx, bu yanıtı gerekirse önbelleğe alabilir, sıkıştırabilir veya SSL/TLS şifrelemesini sonlandırabilir.
6. İstemciye Dönüş: Son olarak, Nginx işlenmiş yanıtı orijinal istemciye geri gönderir. İstemci, yanıtı sanki doğrudan arka uç sunucusundan almış gibi algılar.

Bu süreç, istemcinin arka uç sunucularının karmaşıklığından ve IP adreslerinden haberdar olmamasını sağlar. Nginx, yük dengeleme algoritmalarını kullanarak birden fazla arka uç sunucusu arasında trafiği dağıtabilir, böylece tek bir sunucunun aşırı yüklenmesini önler ve genel sistemin kullanılabilirliğini artırır.

Nginx Reverse Proxy Yapılandırma Rehberi

Nginx'i reverse proxy olarak yapılandırmak, sunucu blogunda bazı temel adımları izlemeyi gerektirir. Bu adımlar, Nginx'in temel kurulumunu tamamlamış olduğunuz varsayımıyla açıklanmıştır. Eğer Nginx kurulumu konusunda yardıma ihtiyacınız varsa, Web Sunucusu Kurulumu makalesine başvurabilirsiniz.

1. Nginx Yapılandırma Dosyasını Düzenleme: Nginx'in ana yapılandırma dosyası genellikle /etc/nginx/nginx.conf konumundadır. Ancak, sanal host (server block) yapılandırmalarını ayrı dosyalarda tutmak daha iyi bir pratiktir. Bu dosyalar genellikle /etc/nginx/sites-available/ dizininde bulunur ve /etc/nginx/sites-enabled/ dizinine sembolik linkler aracılığıyla dahil edilir. Yeni bir yapılandırma dosyası oluşturmak için sudo nano /etc/nginx/sites-available/your_domain.conf komutunu kullanabilirsiniz.
2. Server Block Oluşturma: Yapılandırma dosyasının içine, gelen istekleri dinleyecek bir server bloğu ekleyin. Bu blokta, dinlenecek portu (genellikle 80 veya 443) ve sunucu adını belirtin.

server {
    listen 80;
    server_name your_domain.com www.your_domain.com;

    # ... diğer ayarlar ...
}
    

3. Location Bloğu ile Proxy Ayarları: Belirli URL yolları için istekleri yönlendirmek üzere bir location bloğu tanımlayın. Bu blok içinde proxy_pass direktifi ile arka uç sunucusunun adresini belirtin.

location / {
    proxy_pass http://backend_server_ip:port;
    proxy_set_header Host $host;
    proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
    proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
    proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;
}
    

• proxy_pass: İsteklerin iletileceği arka uç sunucusunun adresini belirtir (örneğin, http://192.168.1.100:8080).
• proxy_set_header Host $host;: Orijinal Host başlığını arka uç sunucusuna iletir.
• proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;: İstemcinin gerçek IP adresini iletir.
• proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;: Zincirdeki tüm proxy sunucularının IP adreslerini içeren bir başlık oluşturur.
• proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;: İstemcinin kullandığı protokolü (http veya https) belirtir.
4. Sanal Host Dosyasını Etkinleştirme: Oluşturduğunuz yapılandırma dosyasını etkinleştirmek için sites-available dizininden sites-enabled dizinine sembolik bir link oluşturun: sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/your_domain.conf /etc/nginx/sites-enabled/
5. Yapılandırmayı Test Etme: Yapılandırma dosyasında herhangi bir sözdizimi hatası olup olmadığını kontrol edin: sudo nginx -t
6. Nginx'i Yeniden Başlatma veya Yeniden Yükleme: Test başarılı olursa, değişikliklerin etkili olması için Nginx'i yeniden başlatın veya yapılandırmayı yeniden yükleyin: sudo systemctl restart nginx veya sudo systemctl reload nginx

SSL/TLS sertifikası kullanıyorsanız, listen 443 ssl; direktifini ekleyerek ve SSL sertifika dosyalarınızın yollarını belirterek bu yapılandırmayı HTTPS için de uyarlamanız gerekecektir.

Nginx Reverse Proxy Avantajları

Nginx'i reverse proxy olarak kullanmak, bir web altyapısı için önemli operasyonel ve performans avantajları sağlar.

• Yük Dengeleme: Nginx, gelen trafiği birden fazla arka uç sunucusuna dağıtarak, tek bir sunucunun aşırı yüklenmesini önler. Bu, web sitelerinin daha kararlı çalışmasını ve daha yüksek trafik hacimlerini karşılamasını sağlar. Çeşitli yük dengeleme algoritmaları (round-robin, least-connected vb.) desteklenir.
• Gelişmiş Güvenlik: Ters proxy, doğrudan sunucu IP adreslerini gizleyerek ve gelen istekleri filtreleyerek ek bir güvenlik katmanı oluşturur. DDoS saldırılarına karşı koruma sağlayabilir ve gereksiz portların dışarıdan erişilebilir olmasını engelleyebilir.
• SSL/TLS Sonlandırma: Nginx, SSL/TLS şifrelemesini sonlandırabilir. Bu, arka uç sunucularının şifreleme/şifre çözme yükünden kurtulmasını sağlar ve yönetim kolaylığı sunar. Tüm SSL/TLS sertifikası yönetimi tek bir noktada, yani Nginx üzerinde yapılabilir.
• Caching: Nginx, sık erişilen statik içerikleri (resimler, CSS, JavaScript dosyaları) önbelleğe alarak istemcilere daha hızlı yanıt verilmesini sağlar. Bu, sunucu üzerindeki yükü azaltır ve sayfa yükleme sürelerini önemli ölçüde iyileştirir.
• Statik İçerik Sunumu: Nginx, dinamik içerik işleme görevini arka uç uygulamalarına bırakırken, statik dosyaları (HTML, CSS, JS, resimler vb.) doğrudan ve çok verimli bir şekilde sunabilir. Bu, arka uç sunucularının yalnızca uygulama mantığına odaklanmasını sağlar.
• Sıkıştırma (Gzip/Brotli): Nginx, sunulan verileri istemciye göndermeden önce sıkıştırabilir. Bu, bant genişliği kullanımını azaltır ve sayfa yükleme sürelerini iyileştirir.
• IP Adresi Gizleme ve Anonimleştirme: Ters proxy, istemcinin gerçek IP adresini gizleyerek sunucuların güvenliğini artırabilir.
• Tek Bir Alan Adı Altında Birden Fazla Servis: Farklı uygulamaları veya servisleri tek bir alan adı altında, farklı URL yolları veya alt alan adları üzerinden sunmak için kullanılabilir.

Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri

• "502 Bad Gateway" Hatası

  Bu hata genellikle Nginx'in arka uç sunucusuna ulaşamadığını veya arka uç sunucusundan geçersiz bir yanıt aldığını gösterir. Çözüm için arka uç sunucusunun çalıştığını, doğru IP ve port ile yapılandırıldığını kontrol edin. Arka uç sunucusunun loglarını inceleyin.

• "404 Not Found" Hatası

  Bu hata, Nginx'in istenen kaynağı bulamadığını gösterir. Genellikle location bloklarının yanlış yapılandırılmasından veya dosya yollarının hatalı olmasından kaynaklanır. proxy_pass direktifindeki yolu ve location eşleşmelerini dikkatlice kontrol edin.

• Yeniden Yükleme Sonrası Değişikliklerin Görünmemesi

  Yapılandırma değişiklikleri yapıldıktan sonra Nginx'in yeniden başlatıldığından veya yeniden yüklendiğinden emin olun. Tarayıcı önbelleğini temizlemek de faydalı olabilir.

• SSL/TLS Hataları (ERR_SSL_PROTOCOL_ERROR vb.)

  SSL sertifikasının doğru yüklendiğini, sertifika dosyalarının yollarının yapılandırmada doğru belirtildiğini ve sertifikanın geçerli olduğunu doğrulayın. Port 443'ün dinlendiğinden emin olun.

• Performans Sorunları

  Arka uç sunucularının performansını ve Nginx'in yapılandırmasını (caching, sıkıştırma ayarları vb.) optimize edin. Nginx worker süreçlerinin sayısını sisteminize göre ayarlayın.

Teknik Özellikler ve Standartlar

Nginx reverse proxy yapılandırması, HTTP/1.1 ve HTTP/2 protokollerini destekler. proxy_set_header direktifleri aracılığıyla standart HTTP başlıklarının yönetimi, standartlara uygun bir iletişim akışı sağlar. X-Forwarded-For ve X-Real-IP gibi başlıklar, RFC 7239 standardında tanımlanan Forwarded başlığının daha yaygın kullanılan alternatifleridir ve istemci IP bilgisinin korunması için standart bir yöntemdir. SSL/TLS sonlandırması için TLS 1.2 ve TLS 1.3 gibi güncel ve güvenli protokoller tercih edilmelidir. Gzip ve Brotli sıkıştırma algoritmaları, web performansını optimize etmek için yaygın olarak kullanılan standartlardır.

2026 Sektör Verileri ve İstatistikler

Web sunucusu pazarında Nginx'in önemli bir payı bulunmaktadır. W3Techs 2026 verilerine göre, tüm web sitelerinin yaklaşık %30'u Nginx'i kullanmaktadır. Bu oran, özellikle yüksek performans gerektiren ve yoğun trafik alan sitelerde Nginx'in tercih edildiğini göstermektedir. Statista 2026 raporuna göre, küresel bulut bilişim pazarının büyümesiyle birlikte ters proxy ve yük dengeleme çözümlerine olan talep artmaya devam etmektedir. Cloudflare Radar 2026 verilerine göre, web trafiğinin büyük bir kısmı (%70'ten fazlası) mobil cihazlardan gelmekte ve bu da hızlı yükleme süreleri için optimize edilmiş altyapıların önemini vurgulamaktadır, ki Nginx bu konuda önemli avantajlar sunar. Netcraft 2026 araştırması, web sunucusu teknolojilerindeki çeşitliliği ortaya koymakla birlikte, Nginx'in sürekli büyüyen bir pazar payına sahip olduğunu teyit etmektedir.

İlgili Konular

Web sunucuları dünyasında Nginx'in sunduğu avantajları daha iyi anlamak için, Apache vs Nginx Hangisi Daha İyi? makalesini inceleyebilirsiniz. Ayrıca, Nginx'i kendi sunucunuza kurmak ve temel yapılandırmaları yapmak için Web Sunucusu Kurulumu rehberimizden faydalanabilirsiniz.