Colocation Nedir? Kendi Sunucunuzu Barındırma Rehberi
Colocation hizmeti, özellikle kendi veri merkezini kurmak istemeyen veya mevcut altyapısını daha güvenli, ölçeklenebilir ve maliyet etkin bir şekilde yönetmek isteyen kurumlar için ideal bir çözümdür. Müşteriler, sunucularının tam kontrolüne sahip olurken, veri merkezinin sağladığı yüksek erişilebilirlik ve gelişmiş güvenlik önlemlerinden faydalanırlar. Bu hizmet, donanım yatırımının yanı sıra operasyonel maliyetleri de optimize etmeye yardımcı olur. Colocation, sunucu barındırma ihtiyaçları için esneklik ve güvenilirlik sunan, yaygın olarak tercih edilen bir modeldir.
Colocation Nasıl Çalışır?
Colocation hizmetinin işleyişi, müşterinin kendi sunucu donanımını veri merkezindeki belirlenmiş bir alana fiziksel olarak kurmasıyla başlar. Bu süreç, aşağıdaki adımları içerir:
- Alan Kiralama: Müşteri, ihtiyacına göre belirlenen raf (rack) alanını veya tam kabineti veri merkezinden kiralar. Bu alan, sunucuların fiziksel olarak yerleştirileceği yerdir.
- Donanım Yerleşimi: Müşteri, kendi sunucu, ağ ve depolama cihazlarını kiraladığı alana kurar. Donanımın bakımı, yükseltilmesi ve onarımı tamamen müşterinin sorumluluğundadır.
- Güç Bağlantısı: Veri merkezi, sunucuların kesintisiz çalışmasını sağlamak için yedekli güç kaynakları (UPS ve jeneratör sistemleri) ve yeterli elektrik prizleri sunar. Güç yönetimi, veri merkezinin altyapısı tarafından desteklenir.
- İnternet Bağlantısı: Colocation hizmeti, çoklu servis sağlayıcı (ISP) aracılığıyla yüksek hızlı ve yedekli internet bağlantısı sağlar. Bu, sunucuların internete kesintisiz erişimini garanti eder.
- Soğutma ve Havalandırma: Veri merkezleri, sunucuların aşırı ısınmasını önlemek için hassas klima sistemleri (CRAC/CRAH üniteleri) ile sürekli olarak kontrol edilen bir ortam sunar.
- Fiziksel Güvenlik: Veri merkezleri, 7/24 güvenlik personeli, erişim kontrol sistemleri, CCTV kameraları ve diğer fiziksel güvenlik önlemleri ile donanımlıdır.
- Uzaktan Erişim ve Yönetim: Müşteriler, genellikle uzaktan yönetim araçları (KVM over IP, IPMI vb.) aracılığıyla sunucularına erişebilir ve yönetim işlemlerini gerçekleştirebilirler.
Bu yapı sayesinde, müşteriler donanım yatırımını kendileri yaparken, veri merkezinin sunduğu profesyonel altyapı ve operasyonel destekten yararlanabilirler. Bu, hem maliyet tasarrufu hem de operasyonel verimlilik açısından önemli avantajlar sunar. Donanım üzerinde tam kontrolün müşteride olması, esneklik ve özelleştirme imkanı tanır.
Colocation Türleri ve Seçenekleri
Colocation hizmetleri, sunulan alanın büyüklüğüne ve sağlanan ek hizmetlere göre çeşitlilik gösterir. Temel olarak aşağıdaki türler ve seçenekler mevcuttur:
- Raf Alanı (Rack Space): Bu en yaygın colocation türüdür. Müşteriler, standart 19 inçlik sunucu raflarının belirli bir bölümünü (örneğin 1U, 2U gibi birimler) veya tam bir rafı (örneğin 42U) kiralarlar. Bu seçenek, orta ve büyük ölçekli işletmeler için uygundur.
- Tam Kabinet (Full Cabinet): Müşterinin tam bir sunucu rafının tamamını kiraladığı seçenektir. Bu, daha fazla donanım barındırma ihtiyacı olan veya donanımlarını daha sıkı bir şekilde izole etmek isteyen kurumlar için tercih edilir.
- Bölünmüş Raf Alanı (Shared Rack Space): Nadiren sunulan bir model olup, birden fazla müşterinin aynı raf alanını paylaşması anlamına gelir. Genellikle daha küçük ölçekli veya maliyet odaklı projeler için düşünülebilir, ancak güvenlik ve performans açısından tam raf alanına göre dezavantajları olabilir.
- Kare Ayak (Square Foot): Bu modelde, müşteriye belirli bir metrekarelik alan tahsis edilir ve bu alana kendi özel sunucu kabinetlerini yerleştirmelerine izin verilir. Daha çok özel altyapı ihtiyaçları olan büyük ölçekli kurumlar tarafından tercih edilebilir.
- Kablolu Colocation (Cabled Colocation): Bu hizmet türü, veri merkezinin ağ altyapısına özel olarak yapılandırılmış bağlantılar ve kablolama çözümleri sunmasını içerir. Daha yüksek ağ performansı ve özel yönlendirme ihtiyaçları olan kurumlar için önemlidir.
Seçenekler ayrıca güç kapasitesi, bant genişliği ve ek güvenlik özellikleri gibi unsurlara göre de farklılık gösterebilir. Veri merkezi genellikle Tier seviyelerine göre farklı performans ve güvenilirlik seviyeleri sunar.
Colocation Uygulama Rehberi
Colocation hizmetini kullanmaya başlamak, dikkatli planlama ve teknik bilgi gerektirir. İşte adım adım bir uygulama rehberi:
- İhtiyaç Analizi:
- Barındırılacak sunucu sayısı ve fiziksel boyutları (U birimi).
- Gerekli güç tüketimi (watt cinsinden).
- İnternet bant genişliği ihtiyacı (Mbps/Gbps).
- Ağ topolojisi ve özel bağlantı gereksinimleri.
- Güvenlik ve uyumluluk gereksinimleri.
- Veri Merkezi Seçimi:
- Tier seviyesi (Tier III veya Tier IV genellikle tercih edilir).
- Konum ve erişilebilirlik.
- Mevcut ISP'ler ve bağlantı seçenekleri.
- Fiziksel güvenlik önlemleri.
- Maliyetler (raf alanı, güç, bant genişliği).
- Sözleşme ve Planlama:
- Veri merkezi ile colocation sözleşmesi imzalanır.
- Raf planı ve yerleşim düzeni belirlenir.
- Güç ve ağ bağlantıları detaylandırılır.
- Kurulum ve geçiş (migration) takvimi oluşturulur.
- Donanım Hazırlığı:
- Sunucuların ve diğer donanımların (switch, firewall vb.) fiziksel olarak veri merkezine taşınması planlanır.
- Gerekli tüm kablolar (güç, ağ) hazırlanır.
- Uzaktan yönetim kartları (IPMI, iDRAC, iLO vb.) yapılandırılır.
- Fiziksel Kurulum:
- Veri merkezine fiziksel erişim sağlanır (genellikle randevu ile).
- Sunucular ve diğer donanımlar belirlenen rafa monte edilir.
- Güç kabloları veri merkezinin güç dağıtım ünitelerine bağlanır.
- Ağ kabloları, veri merkezinin switch'lerine veya müşterinin kendi switch'lerine bağlanır.
- Ağ ve Güç Yapılandırması:
- IP adresleri atanır ve ağ yapılandırması yapılır.
- Firewall kuralları tanımlanır.
- Güç tüketimi izlenir ve optimize edilir.
- Test ve Devreye Alma:
- Tüm donanım bileşenlerinin çalıştığı doğrulanır.
- Ağ bağlantısı ve internet erişimi test edilir.
- Uygulamaların ve servislerin sorunsuz çalıştığı kontrol edilir.
- Uzaktan yönetim araçları ile erişim test edilir.
- Operasyonel Yönetim:
- Sunucuların izlenmesi ve performans takibi.
- Yazılım güncellemeleri ve yama yönetimi.
- Fiziksel bakım ve donanım arızalarının giderilmesi.
- Veri yedekleme ve felaket kurtarma planlarının uygulanması.
Bu süreç, dikkatli bir planlama ve veri merkezi ekibi ile yakın işbirliği gerektirir. Colocation Nedir? Sunucu Barındırma Temelleri makalesi, bu sürecin ilk adımları hakkında daha fazla bilgi sunmaktadır.
Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri
Colocation hizmeti kullanırken karşılaşılabilecek yaygın hatalar ve bunların çözümleri şunlardır:
- Yetersiz Güç Planlaması: Sunucuların toplam güç ihtiyacını doğru hesaplayamamak, aşırı yüklenmeye veya yetersiz güç kaynağına neden olabilir.
- Çözüm: Her sunucunun güç tüketimini (watt) detaylı olarak hesaplayın ve veri merkezi ile bu kapasiteyi teyit edin. Yedekli güç kaynaklarının (N+1, 2N) önemini göz ardı etmeyin.
- Bant Genişliği Darboğazları: Ağ trafiği ihtiyacını yanlış tahmin etmek, performans düşüşlerine ve kesintilere yol açabilir.
- Çözüm: Mevcut ve gelecekteki trafik ihtiyaçlarını analiz edin. Veri merkezinin sunduğu çoklu ISP seçeneklerini ve yedekli uplink'leri değerlendirin. Gerekirse bant genişliğini kolayca artırabilme esnekliğini sağlayın.
- Fiziksel Erişim ve Güvenlik İhlalleri: Veri merkezine yetkisiz erişim veya fiziksel güvenlik prosedürlerine uyulmaması risk oluşturur.
- Çözüm: Veri merkezi tarafından belirlenen güvenlik prosedürlerine (kimlik doğrulama, refakatçi gerekliliği vb.) titizlikle uyun. Sadece yetkili personelin erişimini sağlayın.
- Yetersiz Uzaktan Yönetim Yapılandırması: Sunuculara uzaktan erişim sağlanamaması, acil durumlarda müdahale süresini uzatır.
- Çözüm: IPMI, iDRAC, iLO gibi donanım seviyesi uzaktan yönetim araçlarını doğru şekilde yapılandırın ve test edin. Güvenli bir uzaktan erişim (VPN vb.) çözümü kullanın.
- Donanım Uyumluluğu Sorunları: Veri merkezinin raf standartları veya soğutma kapasitesi ile uyumsuz donanım seçimi.
- Çözüm: Veri merkezinin raf boyutları (standart 19 inç), derinlikleri ve maksimum ağırlık limitleri hakkında bilgi alın. Soğutma gereksinimlerini (hava akışı, ısı dağılımı) göz önünde bulundurun.
- Yedekleme ve Felaket Kurtarma Eksikliği: Fiziksel donanımın güvenliğine odaklanıp, veri yedekleme ve kurtarma stratejilerini ihmal etmek.
- Çözüm: Colocation, donanım güvenliğini sağlasa da, veri yedekleme ve felaket kurtarma planlarınızı ayrı olarak oluşturun ve uygulayın.
Bu hatalardan kaçınmak, colocation yatırımının verimliliğini ve güvenilirliğini artıracaktır.
Teknik Özellikler ve Standartlar
Colocation hizmetlerinde önemli olan bazı teknik özellikler ve endüstri standartları şunlardır:
- Veri Merkezi Tier Seviyeleri: Bu seviyeler, veri merkezinin altyapı güvenilirliğini ve kesintisiz çalışma süresini (uptime) belirler.
- Tier I: Temel altyapı, %99.67 uptime.
- Tier II: Yedekli bileşenler, %99.74 uptime.
- Tier III: Bakım sırasında kesintisiz çalışma, %99.98 uptime.
- Tier IV: Tam hata toleransı, %99.99 uptime.
- Güç Dağıtımı: Yedekli güç kaynakları (UPS - Kesintisiz Güç Kaynağı), jeneratörler ve N+1 veya 2N gibi yedeklilik yapıları önemlidir. Güç kalitesi ve voltaj kararlılığı da kritik faktörlerdir.
- Soğutma Sistemleri: Hassas klima sistemleri (CRAC/CRAH), hot/cold aisle containment gibi teknolojiler ile belirli sıcaklık ve nem aralıklarının korunması (örneğin, ASHRAE standartlarına uygunluk).
- Ağ Bağlantısı: Çoklu ISP (İnternet Servis Sağlayıcı) bağlantısı, yedekli uplink'ler, düşük gecikme süresi (latency) ve yüksek bant genişliği sunan ağ altyapısı.
- Fiziksel Güvenlik: ISO 27001, SOC 2 gibi güvenlik standartlarına uygunluk, 7/24 güvenlik personeli, CCTV izleme, biyometrik erişim kontrol sistemleri.
- Çevre Denetimi: Sıcaklık, nem, hava kalitesi gibi çevresel faktörlerin sürekli izlenmesi ve kayıt altına alınması.
- Kablolama Standartları: Cat 6a, Cat 7 veya fiber optik kablolama standartlarına uyum, düzenli ve etiketlenmiş kablo yönetimi.
Bu standartlar, sunucuların güvenli, kararlı ve yüksek performanslı bir ortamda çalışmasını sağlamak için temel oluşturur.
2026 Sektör Verileri ve İstatistikler
Colocation ve veri merkezi sektörüne ilişkin güncel eğilimler ve beklentiler, teknolojik gelişmelerin hız kesmeden devam ettiğini göstermektedir. W3Techs 2026 verilerine göre, global internet altyapısındaki değişimler hızlanarak sürmektedir. Statista 2026 raporuna göre, kurumsal veri depolama ve işleme ihtiyaçlarının artmasıyla birlikte colocation hizmetlerine olan talep beklentilerin üzerinde bir büyüme göstermesi öngörülmektedir.
Cloudflare Radar 2026 verilerine göre, ağ güvenliği ve performansına yönelik artan talepler, veri merkezlerini daha gelişmiş altyapılar kurmaya teşvik etmektedir. Netcraft 2026 araştırmasına göre, bulut tabanlı hizmetlerin yaygınlaşmasıyla birlikte, fiziksel sunucu barındırma çözümlerine olan ilginin colocation modelinde de devam etmesi beklenmektedir. Bu veriler, colocation'ın kurumsal BT stratejilerindeki önemini ve gelecekteki rolünü vurgulamaktadır.
İlgili Konular
Sunucu barındırma ve veri merkezi altyapıları hakkında daha fazla bilgi edinmek için aşağıdaki makaleler faydalı olacaktır: